Is winst op landbouwgrond belast?

Winst op landbouwgrond is in Nederland onder specifieke voorwaarden geheel of gedeeltelijk vrijgesteld van belasting. De landbouwvrijstelling zorgt ervoor dat winst behaald bij de verkoop van landbouwgrond aan een derde (niet-agrariër) onbelast blijft tot aan de Waarde in het Economisch Verkeer bij Agrarische Bestemming (WEVAB). Dit betekent dat niet alle winst direct belast wordt.

Het kernprincipe voor de belastingheffing op winst uit landbouwgrond is de landbouwvrijstelling. Deze vrijstelling is van toepassing op winsten die worden behaald bij de verkoop van landbouwgrond aan een partij die geen agrariër is. Het onbelaste deel van de winst is beperkt tot de Waarde in het Economisch Verkeer bij Agrarische Bestemming (WEVAB). Dit is de waarde van de grond wanneer deze uitsluitend voor agrarische doeleinden wordt gebruikt, waardoor de waardestijging die puur aan het agrarische gebruik te danken is, buiten de belastingheffing blijft.

De toepassing van de landbouwvrijstelling is breed en stabiel. De Hoge Raad heeft in een cassatie-uitspraak in 2024 bevestigd dat de landbouwvrijstelling van toepassing blijft, ongeacht indexatie en verhoging van de terugkoopsom van waardestijging van grond in het vermogen. Dit versterkt de positie van agrariërs. De landbouwvrijstelling maakt bovendien het gebruik van herwaardering van landbouwgronden mogelijk, wat strategische voordelen kan bieden bij bijvoorbeeld bedrijfsovernames. Ook kan de vrijstelling een deel van een belaste claim onbelast maken.

Niet alle winst op landbouwgrond valt echter onder de landbouwvrijstelling. Een belangrijke uitzondering is winst die voortkomt uit het zogenaamde pachtersvoordeel. Wanneer landbouwgrond wordt verkocht en de pachtovereenkomst een extra waarde vertegenwoordigt voor de koper, is de boekwinst die hieruit ontstaat wel belast. De landbouwvrijstelling is niet van toepassing op dit pachtersvoordeel, waardoor dit deel van de winst onder de inkomstenbelasting valt.

De fiscale behandeling van landbouwgrond hangt sterk af van de context waarin deze wordt gehouden:

• Ondernemingsvermogen: Wanneer landbouwgrond tot het ondernemingsvermogen van een agrariër behoort, is de landbouwvrijstelling van toepassing op de winst bij verkoop aan een niet-agrariër, tot aan de WEVAB. Boekwinsten die boven de WEVAB uitkomen, of die voortkomen uit pachtersvoordeel, zijn wel belast.
• Privébezit (Box 3): Als landbouwgrond in privébezit is en niet tot het ondernemingsvermogen behoort, wordt de waarde ervan belast met vermogensrendementsheffing in Box 3 van de inkomstenbelasting. In dit geval is er geen sprake van winstbelasting bij verkoop, maar van een jaarlijkse belasting over een fictief rendement op de waarde van de grond.

Naast de belasting op winst of vermogen, is ook onroerendgoedbelasting (OGB) van toepassing op landbouwgrond. De hoogte hiervan hangt af van de regio en het specifieke gebruik van de grond. Een waardedaling van landbouwgrond in een bepaald jaar leidt vooralsnog niet tot compensatie door de fiscus.