Welke kosten heb je bij een ETF?

Bij beleggen in een ETF krijg je te maken met diverse kostenposten, die jaarlijks oplopen tot gemiddeld 0,5% tot 1,5% van je belegde vermogen. Deze kosten vallen in vier hoofdcategorieën: doorlopende fondskosten (zoals de Total Expense Ratio), eenmalige transactiekosten, brokerkosten en eventuele fiscale kosten. Het is cruciaal om al deze kosten mee te wegen, aangezien ze een aanzienlijk deel van het uiteindelijke rendement bepalen.

De kosten van ETF's bestaan uit meerdere componenten die zowel direct als indirect het rendement beïnvloeden. Het is belangrijk om niet alleen naar de jaarlijkse kosten te kijken, maar ook naar de kosten die ontstaan bij de aankoop en verkoop van de ETF, en andere bijkomende kosten.

De belangrijkste kostenposten bij het beleggen in een ETF zijn:

• Doorlopende Fondskosten (Total Expense Ratio - TER): Dit zijn de jaarlijkse kosten die het fonds zelf rekent en die verwerkt zijn in de koers van de ETF. De TER omvat de beheerkosten voor het fonds, licentiekosten voor het gebruik van de index die de ETF volgt, en overige fondskosten. Deze kosten worden dagelijks verrekend en zijn niet direct zichtbaar op een afrekening, maar verlagen wel het rendement van de ETF. Een TER van 0,20% betekent bijvoorbeeld dat er jaarlijks 0,20% van de waarde van de belegging wordt ingehouden.
• Transactiekosten: Dit zijn de kosten die je betaalt wanneer je een ETF koopt of verkoopt. Deze kosten worden in rekening gebracht door de broker waar je belegt. Ze bestaan uit orderkosten per transactie en kunnen aangevuld worden met beursgebruikelijke kosten. De hoogte hiervan verschilt per broker.
• Bid-ask spread: Dit is het verschil tussen de koop- en verkoopprijs van een ETF op de beurs. De 'bid' is de hoogste prijs die een koper wil betalen, en de 'ask' is de laagste prijs waarvoor een verkoper bereid is te verkopen. Dit verschil is een indirecte kostenpost die ontstaat bij elke transactie en kan variëren afhankelijk van de liquiditeit van de ETF.
• Brokerkosten: Naast transactiekosten kunnen brokers ook andere kosten in rekening brengen. Dit kunnen kosten zijn voor het aanhouden van een beleggingsrekening (depotkosten), kosten voor toegang tot real-time beursdata, connectiviteitskosten per beurs, of zelfs inactiviteitskosten als je gedurende een bepaalde periode geen transacties uitvoert. Ook stortings- en opnamekosten, overdrachtskosten van aandelen en marge-kosten kunnen hieronder vallen.
• Fiscale kosten: Beleggingsopbrengsten kunnen onderhevig zijn aan belasting. In Nederland kan dit belasting zijn over meerwaarde (bij verkoop met winst) of belasting over inkomen (zoals ontvangen dividenden). Deze vallen in Box 3 van de inkomstenbelasting, waarbij belasting wordt geheven over een fictief rendement op het vermogen, inclusief de waarde van je ETF's.

Een veelvoorkomende misvatting is dat de Total Expense Ratio (TER) de enige kostenpost is bij ETF's. Zoals de feiten laten zien, omvatten de totale kosten van een ETF echter veel meer dan alleen de TER, waaronder transactiekosten, bid-ask spreads en diverse brokerkosten. Het is daarom essentieel om alle kostencomponenten te analyseren voor een volledig beeld van de impact op je rendement.

Kostenpercentages worden vaak uitgedrukt in basispunten. Eén basispunt (bp) is gelijk aan 0,01%. Een TER van 0,20% komt dus overeen met 20 basispunten. Dit is een veelgebruikte maatstaf in de financiële wereld om kleine percentageverschillen duidelijk te maken.

Rekenvoorbeeld van ETF-kosten:

Stel, je belegt €10.000 in een ETF met de volgende kenmerken:

• Total Expense Ratio (TER): 0,20% per jaar
• Transactiekosten bij aankoop: €3 per order
• Bid-ask spread: 0,05% van de transactiewaarde
• Broker: Geen depotkosten of andere jaarlijkse kosten
• Beleggingsduur: 1 jaar
• Verwacht dividend: 2% per jaar

De kosten voor het eerste jaar berekenen we als volgt:

1. Doorlopende fondskosten (TER): 0,20% van €10.000 = €20.
2. Transactiekosten bij aankoop: €3.
3. Bid-ask spread bij aankoop: 0,05% van €10.000 = €5.

De totale directe kosten voor het eerste jaar, exclusief verkoopkosten en fiscale afrekening, bedragen dan €20 + €3 + €5 = €28. Als je de ETF na een jaar verkoopt, komen daar opnieuw transactiekosten (€3) en een bid-ask spread (€5) bij, wat de totale directe kosten op €36 brengt. Het ontvangen dividend van 2% (€200) valt onder de vermogensrendementsheffing in Box 3, waarvan de exacte belasting afhankelijk is van je totale vermogen en de geldende tarieven.

Deze kosten goed begrijpen en meenemen in je overwegingen bij het kiezen van een ETF en broker is cruciaal. Een lager kostenpercentage kan op de lange termijn een significant verschil maken in je totale rendement. Voor meer informatie over het kiezen van de juiste ETF kun je hier terecht.