Welke ETF volgt de Russische aandelenmarkt?

Momenteel volgt 0 (nul) Exchange Traded Fund (ETF) de Russische aandelenmarkt. Sinds de invoering van internationale sancties en de daaruit voortvloeiende extreme illiquiditeit, zijn Russische aandelen volledig verwijderd uit de meeste internationale indices. Dit heeft ertoe geleid dat er geen specifieke ETF's meer bestaan die de Russische aandelenmarkt of een relevante Russische index actief volgen, waardoor directe beleggingen via dit instrument onmogelijk zijn geworden.

De situatie waarbij geen enkele ETF de Russische aandelenmarkt volgt, is een direct gevolg van de geopolitieke ontwikkelingen en de daaropvolgende sancties. Vanaf juni 2023 werden Russische aandelen al uit grote ETF's zoals de iShares BRIC 50 UCITS ETF verwijderd. Dit gebeurde vanwege de gevolgen van de sancties en de extreme illiquiditeit van de Russische markt na de inval in Oekraïne. Het is cruciaal om te begrijpen dat een ETF (Exchange Traded Fund) een beleggingsinstrument is dat de prestaties van een index of marktsector volgt. Wanneer een markt niet meer toegankelijk of verhandelbaar is, kunnen ETF's deze niet langer volgen.

Een ETF combineert de eenvoud van het handelen in een aandeel met de risicospreiding van een beleggingsfonds. Het streeft ernaar de rendementen van een specifieke sector, grondstof, index of activum te repliceren. Dit betekent dat als er geen index is die Russische aandelen omvat, er ook geen ETF kan zijn die deze volgt. De feiten bevestigen dat ETF's die Russische aandelen zouden moeten volgen, momenteel 0 indices volgen.

De belangrijkste redenen voor de afwezigheid van Russische aandelen-ETF's zijn:

• Geopolitieke sancties: Internationale sancties hebben de handel in Russische effecten sterk beperkt, wat de toegankelijkheid voor buitenlandse beleggers vrijwel onmogelijk maakt.
• Verwijdering uit indices: Grote indexaanbieders, zoals MSCI en FTSE Russell, hebben Russische aandelen uit hun indices verwijderd, waardoor er geen benchmark meer is voor ETF's om te repliceren.
• Extreme illiquiditeit: De Russische aandelenmarkt is extreem illiquide geworden, wat het voor ETF-beheerders onmogelijk maakt om aandelen te kopen of verkopen tegen redelijke en transparante prijzen.
• Operationele risico's: Beleggingsfondsen en ETF-aanbieders mijden de markt vanwege de hoge operationele, juridische en reputatierisico's die gepaard gaan met beleggingen in Rusland.

Ondanks de afwezigheid van dedicated Russische ETF's, was er in het verleden wel sprake van een beperkte blootstelling aan Russische bedrijven binnen bredere beleggingsproducten. Zo waren Russische waarden opgenomen in duurzame portefeuilles van Scalable Capital via Schwellenländer-Aktien-ETF's, oftewel ETF's die zich richten op opkomende markten. Vanaf begin 2022 bedroeg het aandeel Russische bedrijven in risicogestuurde portefeuilles (VaR-strategieën) in het opkomende-markten ETF ongeveer 2 procent van de totale ETF-waarde. Deze kleine percentages tonen aan dat, hoewel er geen specifieke Russische ETF's waren, beleggers onbedoeld blootgesteld konden zijn via bredere mandjes.

Stel, een belegger had in 2022 een bedrag van €15.000 geïnvesteerd in een opkomende markten ETF. Als destijds ongeveer 2 procent van deze ETF bestond uit Russische bedrijven, vertegenwoordigde dit een waarde van €300 van de totale investering (€15.000 × 0,02). Na de persconferentie van Elvira Nabiullina op 8 juni 2023, ondanks een verlaging van de sleutelrente door de Centrale Bank van Rusland, daalden de aandelenkoersen op de Russische markt aanzienlijk. Dit illustreert hoe zelfs een relatief kleine blootstelling aan een specifieke markt, wanneer deze onderhevig is aan extreme volatiliteit en illiquiditeit, een impact kan hebben op de totale portefeuillewaarde, zelfs als de blootstelling slechts 2 procent bedroeg.

Het is daarom essentieel voor beleggers om altijd de samenstelling van hun ETF's te controleren, vooral die gericht op opkomende markten, om ongewenste blootstelling aan specifieke risicovolle regio's te vermijden. Voor meer informatie over het functioneren en de risico's van beleggen in ETF's, kunt u hier meer lezen over ETF's.