Is MiFID van toepassing op crypto?

MiFID (Markets in Financial Instruments Directive) is deels van toepassing op cryptoactiva en cryptodiensten. De toepassing hangt af van de kwalificatie van het specifieke cryptoactivum: als het voldoet aan de criteria voor een financieel instrument onder MiFID II (Richtlijn 2014/65/EU), dan vallen zowel het activum als de bijbehorende diensten onder de strenge regels van deze richtlijn. Grote delen van de cryptomarkt vallen echter buiten het bereik van MiFID II.

MiFID II reguleert financiële markten en is van toepassing op een breed scala aan beleggingsproducten. De richtlijn, die in 2018 in werking trad, omvat financiële diensten, maar sluit tegelijkertijd grote delen van de cryptomarkt uit. Dit betekent dat er geen algemene "ja" of "nee" is op de vraag of MiFID van toepassing is op crypto; het is een kwestie van specifieke beoordeling.

De kern van de beoordeling ligt bij de vraag of een cryptoactivum kan worden gekwalificeerd als een financieel instrument zoals gedefinieerd in MiFID II. Als een cryptoactivum aan deze criteria voldoet, gelden de volledige MiFID II-regels, inclusief vereisten voor transparantie, beleggersbescherming en gedragsregels voor dienstverleners. Dit zorgt voor een hogere mate van regulering en toezicht.

Om duidelijkheid te scheppen over deze kwalificatie, hebben toezichthouders richtlijnen opgesteld. Zo heeft de Belgische toezichthouder FSMA een stappenplan gepubliceerd. Dit stappenplan definieert criteria die helpen bij de kwalificatie van cryptoactiva als financiële instrumenten onder MiFID II. Hoewel dit een Belgisch voorbeeld is, illustreert het de aanpak die Europese toezichthouders hanteren om te bepalen wanneer MiFID II van toepassing is op de cryptosector.

De situatie kan worden samengevat in de volgende scenario's:

• Cryptoactiva die kwalificeren als financieel instrument: Deze vallen volledig onder de MiFID II-regelgeving. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij bepaalde security tokens die rechten verlenen vergelijkbaar met aandelen of obligaties. Dienstverleners die met deze activa werken, moeten voldoen aan alle MiFID II-eisen, zoals vergunningsplichten, organisatorische vereisten en gedragsregels.
• Cryptoactiva die niet kwalificeren als financieel instrument: Deze vallen buiten de directe reikwijdte van MiFID II. Dit zijn vaak de meer traditionele cryptocurrencies zoals Bitcoin of Ethereum, die primair als ruilmiddel of waardeopslag dienen en niet de kenmerken van een financieel instrument bezitten. Voor deze activa kunnen andere regelgevingen van toepassing zijn, zoals anti-witwaswetgeving (AML), maar niet MiFID II.

Een veelvoorkomende misvatting is dat alle cryptoactiva volledig ongereguleerd zijn, of dat nieuwe wetgeving zoals MiCA (Markets in Crypto-Assets Regulation) MiFID II volledig vervangt voor de cryptomarkt. In werkelijkheid bestaat er een gelaagdheid in de regulering. Voor cryptoactiva die de kenmerken van traditionele financiële instrumenten vertonen, blijft MiFID II een belangrijke richtlijn. De introductie van MiCA is juist bedoeld om het vacuüm te vullen voor de cryptoactiva die niet onder bestaande financiële wetgeving, zoals MiFID II, vallen. Voor meer informatie over de nieuwe regelgeving, zie onze pagina over MiCA-regulering.