Welke aandelen zijn vrijgesteld van erfbelasting?

Geen aandelen als zodanig zijn direct vrijgesteld van erfbelasting. Echter, aandelen die deel uitmaken van een ondernemingsvermogen kunnen onder specifieke voorwaarden in aanmerking komen voor een vrijstelling via de Bedrijfsopvolgingsregeling (BOR). Deze regeling biedt in 2026 bijvoorbeeld een vrijstelling van 100% voor de eerste €1.300.000 van de ondernemingswaarde. De BOR is bedoeld om de continuïteit van ondernemingen na overlijden te waarborgen.

De Bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) is een faciliteit in de Successiewet die erfgenamen en begiftigden tegemoetkomt bij de overdracht van een onderneming. Zonder deze regeling zou de erfbelasting bij het overlijden van een ondernemer vaak zo hoog zijn dat de onderneming verkocht of opgesplitst zou moeten worden om de belasting te kunnen betalen. De BOR voorkomt dit door een aanzienlijk deel van de waarde van het ondernemingsvermogen vrij te stellen van erfbelasting. Het is hierbij essentieel dat het gaat om een materiële onderneming en niet om beleggingsvermogen.

Om in aanmerking te komen voor de BOR, moeten zowel de overledene (erflater) als de erfgenaam aan diverse voorwaarden voldoen. De belangrijkste voorwaarden die in 2026 gelden, zijn:

• Materiële onderneming: De onderneming moet daadwerkelijk een materiële onderneming drijven. Dit betekent dat er sprake moet zijn van meer dan alleen vermogensbeheer. De Belastingdienst beoordeelt dit aan de hand van de activiteiten van de onderneming.
• Bezitsvereiste: De erflater moet de onderneming gedurende een bepaalde periode vóór het overlijden onafgebroken in bezit hebben gehad. Voor aandelen in een bv is dit doorgaans vijf jaar.
• Voortzettingsvereiste: De erfgenaam moet de onderneming na de verkrijging gedurende een bepaalde periode voortzetten. Ook hiervoor geldt doorgaans een termijn van vijf jaar. Als de onderneming binnen deze periode wordt gestaakt of verkocht, kan de vrijstelling alsnog komen te vervallen.
• Aanmerkelijk belang: Voor aandelen in een bv moet de erflater een aanmerkelijk belang hebben gehad. Dit betekent dat de erflater, eventueel samen met een fiscaal partner, minimaal 5% van de aandelen in de bv in bezit had.

De vrijstelling die via de BOR wordt geboden, is afhankelijk van de waarde van het ondernemingsvermogen. Voor 2026 gelden specifieke drempelbedragen en percentages. De precieze bedragen kunnen jaarlijks wijzigen en zijn te raadplegen op de website van de Belastingdienst.

Stel, ter illustratie, dat de erfbelasting in 2026 wordt berekend op basis van de volgende fictieve bedragen en percentages: de eerste €1.300.000 van het ondernemingsvermogen is voor 100% vrijgesteld, en het meerdere daarboven is voor 83% vrijgesteld.

Hieronder volgt een uitgewerkt, hypothetisch rekenvoorbeeld:

Een erflater overlijdt in 2026 en laat een aanmerkelijkbelangaandeel in een bv na aan zijn zoon. De bv exploiteert een productiebedrijf en de waarde van het ondernemingsvermogen bedraagt €2.000.000. Alle voorwaarden voor de BOR zijn voldaan.

1. Vrijstelling eerste deel: De eerste €1.300.000 van het ondernemingsvermogen is volledig vrijgesteld. Het vrijgestelde bedrag is dus €1.300.000.
2. Vrijstelling resterende deel: Het resterende deel van het ondernemingsvermogen is €2.000.000 - €1.300.000 = €700.000. Hiervan is 83% vrijgesteld, wat neerkomt op 83% van €700.000 = €581.000.
3. Totaal vrijgesteld bedrag: Het totale vrijgestelde bedrag is €1.300.000 (eerste deel) + €581.000 (resterende deel) = €1.881.000.
4. Belastbaar ondernemingsvermogen: Het deel van het ondernemingsvermogen waarover erfbelasting betaald moet worden, is €2.000.000 (totale waarde) - €1.881.000 (totaal vrijgesteld) = €119.000.

Over dit bedrag van €119.000 wordt vervolgens de reguliere erfbelasting berekend, afhankelijk van de relatie tussen erflater en erfgenaam en eventuele andere vrijstellingen. Dit voorbeeld gebruikt fictieve bedragen; voor de actuele percentages en drempelbedragen verwijzen wij u naar de officiële publicaties van de Belastingdienst.