Hoeveel procent is het fictief rendement?

Het fictief rendement op beleggingen in box 3 zal naar verwachting 7,66 procent bedragen in 2026. Dit percentage, ook bekend als forfaitair rendement, is een vastgesteld percentage dat de Belastingdienst hanteert om een verwachte winst op uw vermogen te berekenen, in plaats van te kijken naar uw daadwerkelijke rendement.

De Belastingdienst gebruikt het fictief rendement om de belasting in box 3 te bepalen. In plaats van uw werkelijke rendement op spaargeld en beleggingen te belasten, wordt een vast percentage gehanteerd dat de Belastingdienst ziet als een redelijke inschatting van de opbrengst van uw vermogen. Dit vereenvoudigt de belastingheffing, maar kan afwijken van wat u daadwerkelijk heeft verdiend of verloren.

Het percentage voor het fictief rendement op beleggingen is door de jaren heen gewijzigd. Voor 2022 gold voor 'overige beleggingen' een fictief rendement van 5,53 procent. Tot en met 5 juni 2025 was het fictief rendement op beleggingen vastgesteld op 5,88 procent. Voor 2026 wordt een stijging verwacht naar 7,66 procent voor beleggingen in box 3. Deze percentages worden jaarlijks vastgesteld en kunnen afwijken per vermogenscategorie.

Om te illustreren hoe het fictief rendement werkt, nemen we een voorbeeld voor het jaar 2026. Stel, u heeft een belastbaar vermogen van €100.000 in box 3, dat volledig bestaat uit beleggingen. De Belastingdienst hanteert een drempel waarboven het fictief rendement van toepassing is. Hoewel de exacte hoogte van het heffingsvrij vermogen voor 2026 niet in de kennisbank staat, gebruiken we voor dit voorbeeld de drempel van €30.000 die in eerdere jaren relevant was voor de toepassing van het fictief rendement.

De berekening ziet er dan als volgt uit:

1. Totaal vermogen: €100.000
2. Drempel: €30.000 (het deel waarover geen fictief rendement wordt berekend voor dit voorbeeld)
3. Belastbaar vermogen voor fictief rendement: €100.000 - €30.000 = €70.000
4. Fictief rendement (2026): 7,66% van €70.000 = €5.362

Over dit bedrag van €5.362 betaalt u vervolgens belasting in box 3. Dit is het bedrag dat de Belastingdienst als uw 'winst' op uw beleggingen beschouwt, ongeacht uw daadwerkelijke rendement.

Het fictief rendement is niet voor alle vermogensbestanddelen gelijk. Binnen box 3 wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende categorieën:

• Beleggingen: Voor 2026 wordt een percentage van 7,66% verwacht. Dit is van toepassing op uw vermogen dat de Belastingdienst als beleggingen categoriseert.
• Spaargeld: Hoewel de exacte percentages voor spaargeld in 2026 niet in de kennisbank staan, is dit doorgaans een lager percentage dan voor beleggingen.
• Schulden: Voor schulden die in box 3 vallen, hanteert de Belastingdienst een fictief rendement dat in mindering wordt gebracht op uw vermogen. Voor 2021 bedroeg dit fictief rendement op schulden 2,46%. Dit betekent dat de Belastingdienst ervan uitgaat dat u over uw schulden een bepaald percentage aan rente betaalt, wat uw belastbare vermogen verlaagt.

De percentages voor spaargeld, beleggingen en schulden worden onafhankelijk van elkaar vastgesteld en kunnen variëren per jaar.

Naast het fictief rendement in box 3, komt de term 'fictief rendement' ook voor in andere financiële contexten. Zo kent een familiehypotheek, waarbij bijvoorbeeld ouders geld uitlenen aan hun kinderen voor de aankoop van een woning, vaak een fictief rendement van 5 tot 6 procent. Dit percentage wordt dan gebruikt om de rente te bepalen die de kinderen aan de ouders moeten betalen om te voorkomen dat de lening als schenking wordt gezien. Dit staat los van de box 3-heffing, maar is een ander voorbeeld van hoe de term 'fictief rendement' in de Nederlandse financiële regelgeving wordt toegepast.