Wordt er belasting geheven over niet-gerealiseerde winsten?

Nee, over niet-gerealiseerde winsten, ook wel papierwinsten genoemd, wordt in Nederland geen belasting geheven. Het belastinginkomen sluit netto ongerealiseerde waardestijgingen of waardeverminderingen uit totdat deze winsten daadwerkelijk zijn gerealiseerd door bijvoorbeeld verkoop. Dit geldt zowel voor de inkomstenbelasting als voor de vermogensrendementsheffing in box 3.

Het principe is dat belastingheffing pas plaatsvindt op het moment dat een winst 'gerealiseerd' wordt. Dit betekent dat de winst pas belastbaar is wanneer een financieel actief, zoals aandelen of vastgoed, daadwerkelijk wordt verkocht en de opbrengst wordt bijgeschreven op een rekening. Tot die tijd blijft de winst 'op papier' staan en kan deze in theorie onverwezenlijkt blijven.

Voor de Nederlandse inkomstenbelasting is dit onderscheid cruciaal. De heffing vindt plaats op basis van gerealiseerde winsten (bijvoorbeeld in box 1 voor ondernemers of box 2 voor aanmerkelijk belanghouders). Niet-gerealiseerde winsten tellen niet mee voor de heffing in box 3. Dit is een belangrijk uitgangspunt, recentelijk nog bevestigd in 2025. Dit betekent dat een waardestijging van uw beleggingen, zolang u deze niet verkoopt, niet direct leidt tot een belastingaanslag.

Hoewel ongerealiseerde vermogenswinsten niet direct belast worden, is er een belangrijke nuance aangaande de box 3-heffing, met name na recente ontwikkelingen. Sinds de Hoge Raad uitspraak van 29 november 2024 is bepaald dat voor de box 3-heffing het werkelijke rendement van uw vermogen moet worden meegenomen. Dit werkelijke rendement omvat weliswaar niet de directe belasting van ongerealiseerde winsten, maar het beïnvloedt wel de berekening van het rendement waarover uiteindelijk belasting wordt geheven. De Hoge Raad heeft hiermee de basis gelegd voor een box 3-systeem dat dichter bij de werkelijkheid aansluit.

Het onderscheid tussen gerealiseerde en niet-gerealiseerde winsten is als volgt:

• Niet-gerealiseerde winst: Dit is een waardestijging van een bezit dat u nog in uw bezit heeft. De winst bestaat alleen op papier en is nog niet omgezet in contanten. Er is geen belastingheffing over deze 'papieren' winst.
• Gerealiseerde winst: Dit ontstaat door de verkoop van activa, zoals aandelen, waarbij de winst daadwerkelijk op uw rekening wordt bijgeschreven. Op dit moment kan er sprake zijn van belastingheffing, afhankelijk van de box waarin het vermogen valt en de lokale wetgeving.

In bepaalde, specifieke contexten kunnen veranderingen in de reële waarde van financiële activa wel direct invloed hebben op de resultatenrekening, bijvoorbeeld voor financiële activa die voor handelsdoeleinden worden aangehouden. Dit is echter een boekhoudkundige behandeling en niet direct een belastingheffing op de ongerealiseerde winst zelf. Ook kunnen distributies die de huidige en geaccumuleerde winsten en verliezen overschrijden, voor belastingdoeleinden behandeld worden als niet-belastbare kapitaalteruggave. Dit zijn echter uitzonderingen op de hoofdregel dat ongerealiseerde winsten niet belast worden.

De belastingheffing op vermogenswinsten hangt sterk af van de lokale wetgeving van het betreffende land. In Nederland blijft het uitgangspunt dat ongerealiseerde winsten niet direct belast worden, hoewel de berekening van het werkelijke rendement in box 3 wel rekening houdt met de waardeverandering van uw vermogen. Voor meer informatie over de box 3-heffing en recente ontwikkelingen, zie ons artikel over Box 3 en het werkelijk rendement.