Wat is de belasting op niet-gerealiseerde vermogenswinsten op aandelen?

In 2026 worden niet-gerealiseerde vermogenswinsten op aandelen belast in box 3 van de inkomstenbelasting. Dit betekent dat de waardestijging van uw aandelen, zelfs als u deze nog niet heeft verkocht, meetelt bij de bepaling van uw werkelijke rendement. De Hoge Raad heeft in 2024 bevestigd dat ongerealiseerde waardeveranderingen onderdeel zijn van het rendement.

Tot voor kort was er discussie over de belastingheffing op vermogen in box 3. Echter, in 2026 is de situatie helder: niet-gerealiseerde vermogenswinsten op aandelen worden meegenomen in de belastingheffing. Dit volgt uit recente uitspraken van de Hoge Raad en standpunten van de Staatssecretaris van Financiën. De Hoge Raad heeft op 6 juni 2024 (ECLI:NL:HR:2024:704) geoordeeld dat niet-gerealiseerde waardestijgingen van vermogen tot het rendement in box 3 behoren. Dit is verder bevestigd door een arrest van de Hoge Raad op 29 november 2024, waarin gesteld wordt dat ongerealiseerde vermogenswinsten en -verliezen meetellen bij het bepalen van het werkelijke rendement in box 3.

De methode om deze ongerealiseerde waardestijgingen te belasten, is via de vermogensaanwasbelasting. Dit is een vorm van belasting die jaarlijks wordt geheven over de ongerealiseerde waardeontwikkeling van vermogensbestanddelen, waaronder koerswinsten op aandelen. Het principe is dat u belasting betaalt over de toename van de waarde van uw aandelen in een jaar, zelfs als u die aandelen nog niet heeft verkocht en de winst dus nog niet 'gerealiseerd' is. Dit betekent dat de belastinggrondslag de ongerealiseerde waardeontwikkeling van uw aandelen omvat.

Misvatting over realisatie: Veel beleggers denken ten onrechte dat alleen winsten die daadwerkelijk zijn gerealiseerd door verkoop van aandelen, belastbaar zijn. Echter, zoals de Hoge Raad en de Staatssecretaris van Financiën hebben benadrukt, tellen ook ongerealiseerde waardestijgingen mee voor de bepaling van het werkelijke rendement in box 3. Dit is een belangrijk verschil met eerdere opvattingen en benaderingen van vermogensbelasting.

Een belangrijk aspect van het nieuwe regime van vermogensaanwasbelasting is de mogelijkheid om niet-gerealiseerde waardeverminderingen af te trekken. Dit betekent dat als de waarde van uw aandelen daalt, deze daling ook meetelt bij de berekening van uw rendement en in mindering kan worden gebracht op eventuele winsten. Dit zorgt voor een evenwichtigere benadering, waarbij zowel ongerealiseerde winsten als verliezen worden meegewogen.

De impact van deze belasting kan worden geïllustreerd aan de hand van verschillende scenario's:

• Scenario 1: Waardestijging. Stel, u bezit aandelen die in 2026 met 10% in waarde stijgen. Deze 10% waardestijging, ook al heeft u de aandelen niet verkocht, wordt meegenomen in de berekening van uw werkelijke rendement in box 3 en daarover betaalt u belasting.
• Scenario 2: Waardedaling. Als uw aandelen in 2026 met 5% in waarde dalen, telt deze ongerealiseerde waardedaling mee als een negatief rendement en kan deze worden verrekend met andere positieve rendementen in box 3.
• Scenario 3: Geen verkoop. Zelfs als u uw aandelen jarenlang aanhoudt zonder verkoop, wordt elk jaar de ongerealiseerde waardeverandering meegenomen in de heffing, zowel bij stijging als bij daling.