Vanaf 2026 verandert een belangrijk verdienmodel van (met name) online brokers in Europa. De EU heeft in de MiFIR-herziening een verbod opgenomen op het ontvangen van betaling voor orderstroom, beter bekend als payment for order flow of PFOF. De kern is simpel: een beleggingsonderneming mag geen vergoeding, commissie of niet-monetaire voordelen van een derde partij ontvangen in ruil voor het uitvoeren of doorsturen van orders naar een specifiek handelsplatform of uitvoerder. Dit is bedoeld om belangenconflicten te verkleinen en de kans te vergroten dat orders daadwerkelijk worden uitgevoerd tegen de beste voorwaarden voor de klant.

Het verbod is al in de Europese regelgeving vastgelegd, maar er is een overgangsregeling. Lidstaten waar PFOF al bestond vóór 28 maart 2024 mogen investment firms onder hun toezicht tijdelijk uitzonderen tot 30 juni 2026, en alleen voor klanten die in diezelfde lidstaat gevestigd zijn. Daarna moet PFOF in de EU in de praktijk uitgefaseerd zijn.

Wat is PFOF precies

PFOF is een vergoeding die een broker ontvangt van een derde partij (bijvoorbeeld een handelsplatform, market maker of een andere uitvoerder) omdat de broker klantorders daar laat uitvoeren. In plaats van dat de klant direct betaalt via een expliciete commissie, verdient de broker (een deel van) zijn omzet via die derde partij.

Het probleem voor toezichthouders is het ingebouwde belangenconflict. Als een broker betaald krijgt voor het routeren van orders, bestaat het risico dat de keuze voor de uitvoerder niet primair wordt gemaakt op basis van de best mogelijke uitkomst voor de klant, maar op basis van de vergoeding voor de broker. Precies daarom is PFOF als onderwerp jarenlang controversieel geweest in Europa.

Waarom de EU PFOF verbiedt

De logica achter het verbod is beleggersbescherming en marktintegriteit. Het Europese uitgangspunt is dat een broker klantorders moet uitvoeren met het doel het best mogelijke resultaat te behalen, en dat prikkels die daar tegenin kunnen werken, beperkt moeten worden. In de MiFIR-tekst is het verbod daarom breed geformuleerd als een verbod op het ontvangen van “any fee, commission or non-monetary benefit” voor routing of uitvoering op een specifieke venue.

Daarnaast past het PFOF-verbod in een bredere Europese beweging richting meer transparantie over marktdata en uitvoering, onder andere via de MiFID II/MiFIR-review die de afgelopen jaren is doorgevoerd.

De tijdlijn richting 2026 en 30 juni 2026

8 maart 2024 publicatie van de nieuwe MiFIR-verordening in het Publicatieblad van de EU (Regulation (EU) 2024/791).
28 maart 2024 inwerkingtreding van de MiFIR-herziening inclusief de PFOF-bepaling (verbod staat in artikel 39a van MiFIR zoals aangepast).
tot 30 juni 2026 tijdelijke uitzondering mogelijk voor lidstaten waar PFOF vóór 28 maart 2024 bestond, uitsluitend voor klanten die in die lidstaat gevestigd zijn.

ESMA heeft ook een overzicht gepubliceerd van lidstaten die gebruikmaken van die tijdelijke uitzondering. Dat is relevant omdat PFOF in de EU daarmee niet “van de ene op de andere dag” overal hetzelfde uitwerkt, maar wel een harde einddatum heeft.

Wat verandert er voor beleggers als PFOF wegvalt

Het PFOF-verbod betekent niet automatisch dat beleggen duurder wordt, maar het maakt wel dat brokers hun inkomsten anders moeten organiseren. In de praktijk zijn er vier plekken waar je de verschuiving het eerst terug kunt zien.

1 Meer nadruk op spreads en prijsverbetering

Als er minder ruimte is om via PFOF te verdienen, worden spreads en uitvoeringskwaliteit belangrijker. Sommige brokers kunnen sterker gaan sturen op uitvoerders/venues waar de uitvoering goedkoop is, zolang dit binnen best-execution kaders kan. Voor de belegger betekent dit dat het verschil tussen de “headline kosten” en de werkelijke handelsuitkomst (slippage, spread) relevanter wordt.

2 Andere kostenposten kunnen zichtbaar worden

In plaats van een vergoeding “achter de schermen” kan een broker kiezen voor (een combinatie van) expliciete commissies, abonnementen, hogere FX-opslagen bij valutaomwisseling, of hogere kosten voor real-time koersdata. Dat hoeft niet bij iedereen zo te zijn, maar het is een logisch gevolg van een inkomstenmodel dat herverdeeld moet worden.

3 Orderrouting en execution policies kunnen wijzigen

Omdat PFOF direct raakt aan hoe orders worden doorgeleid, kunnen brokers hun orderroutering, uitvoeringspartners of handelslocaties aanpassen. MiFID II verplicht brokers om een orderuitvoeringsbeleid te hebben en klanten daarover te informeren, inclusief eventuele materiële wijzigingen.

4 Meer focus op belangenconflicten en inducements

PFOF is één specifieke inducement. In 2026 zullen toezichthouders extra kritisch zijn op hoe brokers belangenconflicten beheren, welke prikkels nog wel bestaan (bijvoorbeeld via andere vergoedingsstructuren) en hoe transparant dit naar klanten wordt uitgelegd.

Praktisch voorbeeld wat je als belegger kunt merken

Stel je koopt een aandeel met een koers van €50. Je broker rekent geen commissie, maar je order wordt uitgevoerd tegen €50,06. Dat verschil van €0,06 kan komen door spread en/of slippage. Bij 100 aandelen is dat €6 “onzichtbare” kosten, los van eventuele FX-kosten.

Als PFOF verdwijnt en een broker zijn inkomsten meer uit spreads of FX haalt, kan het zijn dat je nog steeds “0 euro commissie” ziet, maar dat de totale uitkomst toch minder gunstig is dan je verwacht. Daarom is het in 2026 verstandig om niet alleen naar commissies te kijken, maar naar de totale uitvoering.

Checklist wat je vóór en na 30 juni 2026 kunt controleren

Heeft de broker PFOF genoemd in voorwaarden, orderuitvoeringsbeleid of disclosures over inducements.
Wat staat er in de order execution policy over venues, uitvoerders, en hoe “best possible result” wordt bepaald.
FX-opslag bij omwisseling van EUR naar USD of GBP en terug.
Spread en slippage bij marktorders, vooral rond opening/sluiting of bij lagere liquiditeit.
Koersdata real-time versus delayed en eventuele extra abonnementskosten.
Securities lending en onder welke voorwaarden je stukken worden uitgeleend.

Veelgestelde vragen over het PFOF verbod

Is PFOF in heel Europa per 1 januari 2026 verboden

De EU-regel is ingevoerd in 2024 en bevat een algemene verboden norm, maar lidstaten waar PFOF vóór 28 maart 2024 al bestond kunnen een tijdelijke uitzondering toepassen tot 30 juni 2026. Daarna is PFOF in de EU in de praktijk uitgefaseerd binnen deze regeling.

Betekent dit dat gratis beleggen verdwijnt

Nee, dat is niet automatisch het gevolg. Een broker kan ook zonder PFOF lage of nul-commissies aanbieden, maar moet dan inkomsten halen uit andere bronnen. Voor beleggers wordt het belangrijker om de totale kosten en de kwaliteit van uitvoering te begrijpen.

Wordt beleggen hierdoor veiliger

Het doel is vooral het verminderen van belangenconflicten. Of jij als belegger daar direct voordeel van hebt, hangt af van hoe jouw broker uitvoering organiseert, welke venues worden gebruikt en hoe transparant het beleid is.

PFOF verbod in 2026 wat dit betekent voor gratis beleggen en orderuitvoering