Wat is tegenpartijrisico?

Tegenpartijrisico is het risico op financieel verlies dat ontstaat wanneer een partij in een financiële transactie zijn verplichtingen niet nakomt. Dit risico omvat de mogelijkheid dat de handelspartner niet betaalt, levert of terugbetaalt zoals afgesproken, als gevolg van liquiditeitsproblemen of faillissement. Het betreft de financiële risico's die verbonden zijn aan de betrouwbaarheid van de tegenpartij.

Tegenpartijrisico is de inherente onzekerheid in financiële transacties waarbij het risico bestaat dat een van de betrokken partijen haar contractuele verplichtingen niet nakomt. Dit kan leiden tot aanzienlijk financieel verlies voor de andere partij. Het risico ontstaat doorgaans wanneer een handelspartner in financiële moeilijkheden verkeert, zoals liquiditeitsproblemen, of zelfs failliet gaat. Het gaat hierbij om een breed scala aan financiële risico’s die verbonden zijn aan de betrouwbaarheid en solvabiliteit van de partij waarmee u een overeenkomst heeft.

De niet-nakoming van verplichtingen door een tegenpartij kan diverse vormen aannemen. Dit omvat niet alleen het uitblijven van een betaling, maar ook het niet leveren van afgesproken goederen of diensten, of het niet terugbetalen van geleend kapitaal. Een veelvoorkomend scenario is bij over-the-counter (OTC) transacties, waarbij een partij met een positieve marktwaarde het risico loopt dat de andere partij in gebreke blijft voordat het contract afloopt.

Tegenpartijrisico is een verzamelbegrip en kan zich op verschillende manieren manifesteren, afhankelijk van de aard van de transactie en de betrokken partijen. De belangrijkste vormen zijn:

• Kredietrisico: Het risico dat de tegenpartij haar financiële verplichtingen niet kan of wil nakomen, wat resulteert in directe verliezen.
• Settlementrisico: Het risico dat na het leveren van een activa door de ene partij, de tegenpartij niet levert of betaalt zoals afgesproken.
• Soeverein risico: Specifiek risico bij transacties met staten of overheidsinstanties, waarbij politieke of economische instabiliteit de nakoming van verplichtingen beïnvloedt.
• Juridische en operationele risico’s: Risico’s die voortvloeien uit onduidelijke contracten, gebrekkige juridische kaders of operationele fouten bij een van de partijen.

De gevolgen van tegenpartijrisico kunnen variëren van een gedeeltelijk verlies van kapitaal – waarbij minder wordt terugontvangen dan de beschermingswaarde – tot een volledig verlies van de initiële inleg. Dit risico is relevant in diverse financiële contexten, waaronder beleggingen bij beleggingsfondsen, brokers en gestructureerde producten, en is niet beperkt tot een specifieke jurisdictie.

Enkele concrete voorbeelden van waar tegenpartijrisico zich voordoet, illustreren de brede toepasbaarheid:

• Sparen bij een bank: Hier bestaat het tegenpartijrisico dat de bank failliet gaat en u uw spaargeld (deels) verliest, hoewel depositogarantiestelsels dit risico tot een bepaald bedrag afdekken.
• Vastgoedbeleggingsmaatschappijen: Wanneer een vastgoedbeleggingsmaatschappij bankleningen en afdekkingsinstrumenten afsluit met financiële instellingen, ontstaat een tegenpartijrisico als deze instellingen falen.
• ETF's (Exchange Traded Funds): Bij ETF-trackers die derivaten kopen of contracten afsluiten met andere partijen (zoals swapovereenkomsten), bestaat een specifiek tegenpartijrisico. Als de tegenpartij van de swap in gebreke blijft, kan de ETF de onderliggende activa niet ontvangen, wat de waarde van de ETF beïnvloedt.