Wat is de overeenkomst tussen beursmakelaar en cliënt?
De overeenkomst tussen een beursmakelaar en een cliënt is een cliëntenovereenkomst of dienstverleningsovereenkomst. Deze overeenkomst legt de basis voor de relatie tussen de belegger en de broker, waarin de rechten en plichten van beide partijen gedetailleerd worden vastgelegd voor het uitvoeren van transacties in financiële instrumenten zoals aandelen en obligaties. Het omvat afspraken over orderuitvoering, kosten en de verantwoordelijkheden van beide partijen.
Een beursmakelaar, ook wel broker genoemd, heeft als primaire taak het verrichten van effectentransacties namens zijn cliënten. Dit betekent de aan- en verkoop van diverse financiële instrumenten, waaronder aandelen en obligaties. De makelaar biedt hierbij een dienst aan de belegger die verder gaat dan alleen de transactie zelf; denk hierbij aan het leveren van beursinformatie en het zorgen voor een snelle en efficiënte uitvoering van orders op de beurs.
De cliëntenovereenkomst beschrijft gedetailleerd de afspraken die gemaakt worden. De belangrijkste onderdelen van zo'n overeenkomst zijn:
- Dienstverlening van de makelaar: De broker verplicht zich tot het uitvoeren van koop- en verkoopopdrachten namens de cliënt. Dit omvat de handel in effecten en de administratieve afhandeling daarvan.
- Kosten en vergoedingen: De cliënt is betalingsplichtig voor de diensten van de makelaar. Dit omvat servicekosten voor het uitvoeren van transacties en provisie die in rekening wordt gebracht voor aan- en verkooptransacties van aandelen en andere effecten.
- Verantwoordelijkheden van de cliënt: De cliënt draagt zorg voor de tijdige verstrekking van alle gegevens die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de overeenkomst. Bovendien is de cliënt persoonlijk verantwoordelijk voor de beslissingen die genomen worden op basis van de uitvoering van de opdracht.
Een cruciaal onderscheid binnen de dienstverlening van een beursmakelaar is dat tussen pure orderuitvoering (execution-only) en het geven van advies. Dit onderscheid heeft verstrekkende gevolgen voor de vergunningsplicht en aansprakelijkheid:
| Aspect | Execution-Only (Alleen Uitvoering) | Adviesdienstverlening |
|---|---|---|
| Rol van de makelaar | Voert opdrachten van de cliënt uit zonder inhoudelijk advies te geven. De makelaar zorgt dat orders snel op de beursvloer liggen. | Geeft gepersonaliseerde aanbevelingen tot het aangaan van specifieke financiële producten. Tussenpersonen informeerden en adviseerden de afnemers over producten. |
| Verantwoordelijkheid cliënt | De cliënt is persoonlijk verantwoordelijk voor de genomen beleggingsbeslissingen. | De cliënt blijft verantwoordelijk voor de uiteindelijke beslissing, maar de makelaar heeft een zorgplicht bij het advies. |
| Vergunningsplicht | Geen vergunning voor advies nodig, wel voor het verrichten van effectentransacties. | Vergunningplichtig advies vereist dat de tussenpersoon over de vereiste vergunning beschikt, conform de Wet op het financieel toezicht (Wft) onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). |
| Aansprakelijkheid | Beperkt tot correcte uitvoering van de opdracht. | Indien de tussenpersoon zonder vergunning adviseerde en de aanbieder dit wist of behoorde te weten, heeft de afnemer (cliënt) recht op volledige schadevergoeding van de aanbieder. |
Een veelvoorkomende misvatting is dat een beursmakelaar altijd verantwoordelijk is voor de beleggingsresultaten van de cliënt. In werkelijkheid is de cliënt, bij een execution-only overeenkomst, persoonlijk verantwoordelijk voor de beslissingen die hij neemt. De verantwoordelijkheid van de makelaar ligt dan primair bij de correcte uitvoering van de orders. Echter, wanneer de makelaar vergunningplichtig advies geeft en dit zonder de vereiste vergunning doet, kan dit leiden tot aansprakelijkheid van de aanbieder en recht op schadevergoeding voor de cliënt, mits de aanbieder hiervan op de hoogte was of had moeten zijn. De regelgeving hieromtrent valt onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten (AFM).