Wat is de verkrijgingsprijs van aanmerkelijk belang?
De verkrijgingsprijs van een aanmerkelijk belang is de fiscale waarde die wordt gebruikt om de belastbare winst of het verlies te bepalen bij de verkoop, schenking of overlijden van aandelen die onder het aanmerkelijk belang vallen. Deze prijs vormt de basis voor de belastingheffing in box 2 van de inkomstenbelasting, waarbij het verschil tussen de verkoopprijs en de verkrijgingsprijs de aanmerkelijkbelangwinst of -verlies bepaalt.
De vaststelling van de verkrijgingsprijs is afhankelijk van de manier waarop het aanmerkelijk belang is verkregen:
- Directe aankoop: In de meeste gevallen is de verkrijgingsprijs de prijs die de aandeelhouder daadwerkelijk heeft betaald voor de aandelen in de besloten vennootschap (BV), exclusief eventueel agio.
- Ontstaan van aanmerkelijk belang na verkrijging: Wanneer aandelen oorspronkelijk geen aanmerkelijk belang vormden, maar dit later wel worden (bijvoorbeeld door een wijziging in het bezitspercentage), wordt de verkrijgingsprijs vastgesteld op de waarde in het economische verkeer op het moment dat het aanmerkelijk belang ontstaat.
- Verkrijging van een overdrager: Als een aanmerkelijk belang wordt verkregen van een andere persoon (bijvoorbeeld door schenking of erfenis), dan wordt de verkrijgingsprijs voor de verkrijger gelijkgesteld aan de verkrijgingsprijs van de overdrager. Dit is vastgelegd in artikel 4.19 lid 2 van de Wet inkomstenbelasting 2001.
De verkrijgingsprijs kan ook worden berekend op basis van het fiscale ondernemingsvermogen van de BV, verminderd met specifieke posten zoals belastinglatentie, lijfrentecreditering en de fiscale oudedagsreserve (FOR). Deze methode wordt vaak toegepast in complexere situaties, zoals bij de omzetting van een eenmanszaak naar een BV.
De relevantie van de verkrijgingsprijs komt duidelijk naar voren bij de berekening van de winst uit aanmerkelijk belang. Deze winst is gelijk aan het verschil tussen het bedrag dat bij verkoop van de aandelen is ontvangen en de vastgestelde verkrijgingsprijs. Een positief verschil resulteert in belastingheffing in box 2.
Er zijn specifieke situaties en uitzonderingen die de verkrijgingsprijs beïnvloeden:
- Splitsing van vennootschappen: Bij een splitsing van vennootschappen waarbij aandelen in meerdere betrokken vennootschappen ontstaan, wordt de oorspronkelijke verkrijgingsprijs van het aanmerkelijk belangpakket naar evenredigheid toegedeeld aan de aandelen in de nieuw ontstane vennootschappen.
- Emigratie: Bij emigratie kon tot en met 15 september 2015 het 'te conserveren inkomen' worden berekend als de waarde van de aanmerkelijkbelangaandelen minus de verkrijgingsprijs. Dit betrof een regeling om latente belastingclaims veilig te stellen.
- Specifieke verminderingen: In bepaalde contexten, zoals bij de aanmerkelijkbelangwinst van een vader, mag de winst niet negatief zijn en kan deze worden verminderd met een verkrijgingsprijs van bijvoorbeeld € 18.000. Dit illustreert dat er specifieke regels kunnen gelden voor de verrekening van de verkrijgingsprijs.
Rekenvoorbeeld aanmerkelijkbelangwinst:
Stel, een aandeelhouder heeft in 2019 een aanmerkelijk belang verkocht voor € 5.000. De oorspronkelijke verkrijgingsprijs van deze aandelen was € 3.000. De aanmerkelijkbelangwinst wordt dan berekend als:
Verkoopprijs: € 5.000
Minus Verkrijgingsprijs: € 3.000
Aanmerkelijkbelangwinst: € 2.000
Over deze € 2.000 winst is de aandeelhouder in box 2 inkomstenbelasting verschuldigd volgens de dan geldende tarieven voor het huidige jaar 2026. Dit voorbeeld toont het directe effect van de verkrijgingsprijs op de uiteindelijke belastingheffing.