Welke soorten risicometers zijn er in beleggingsfondsen?

Beleggingsfondsen gebruiken voornamelijk de Synthetic Risk and Reward Indicator (SRRI) schaal, die het risico van een fonds uitdrukt in een getal van 1 tot en met 7. Deze gestandaardiseerde risicometer geeft beleggers een duidelijk inzicht in de verwachte prijsschommelingen van een beleggingsfonds, waarbij een hogere score duidt op een hoger risico en daarmee een potentieel hoger rendement, maar ook een grotere kans op verlies.

De SRRI-schaal is een Europees gestandaardiseerde indicator die verplicht is voor alle beleggingsfondsen die aan consumenten worden aangeboden. De indicator is gebaseerd op de volatiliteit van het fonds over de afgelopen vijf jaar. Volatiliteit meet hoe sterk de waarde van het fonds schommelt. Fondsen met een stabiele waarde krijgen een lage score, terwijl fondsen met grote prijsschommelingen een hogere score krijgen. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt toezicht op de naleving van deze regels in Nederland.

De zeven risicocategorieën van de SRRI-schaal zijn als volgt opgebouwd:

• Risicocategorie 1 (Laag risico): Fondsen in deze categorie hebben zeer lage prijsschommelingen. Dit zijn vaak geldmarktfondsen of fondsen die beleggen in zeer stabiele obligaties. Het potentiële rendement is meestal beperkt, maar de kans op verlies is ook klein.
• Risicocategorie 2 (Laag risico): Deze fondsen kennen lage prijsschommelingen en beleggen doorgaans in een mix van geldmarktinstrumenten en kortlopende obligaties. Het risico is iets hoger dan categorie 1, met een navenant iets hoger potentieel rendement.
• Risicocategorie 3 (Gemiddeld tot laag risico): Fondsen met een gemiddeld tot laag risico, vaak met een mix van obligaties en een klein deel aandelen. De prijsschommelingen zijn gematigd.
• Risicocategorie 4 (Gemiddeld risico): Dit is de middenweg, waarbij fondsen een evenwichtige mix van obligaties en aandelen kunnen hebben. Ze kennen gemiddelde prijsschommelingen en bieden een gemiddeld potentieel rendement.
• Risicocategorie 5 (Gemiddeld tot hoog risico): Fondsen in deze categorie beleggen vaak voor een groter deel in aandelen of in minder liquide activa. De prijsschommelingen zijn aanzienlijk, met een hoger potentieel rendement en risico.
• Risicocategorie 6 (Hoog risico): Deze fondsen hebben grote prijsschommelingen en beleggen veelal in aandelen, grondstoffen of opkomende markten. Het potentiële rendement is hoog, maar het risico op aanzienlijke verliezen is eveneens hoog.
• Risicocategorie 7 (Zeer hoog risico): Fondsen in deze categorie kennen de grootste prijsschommelingen. Dit zijn vaak fondsen die beleggen in zeer speculatieve activa, derivaten of zeer volatiele markten. Het potentiële rendement is het hoogst, maar het risico op een groot verlies van de inleg is ook het grootst.

Naast de SRRI-schaal kunnen fondsaanbieders ook aanvullende, meer kwalitatieve risicometers of risicoprofielen hanteren. Deze kunnen bijvoorbeeld rekening houden met de specifieke beleggingsstrategie van het fonds, de concentratie van beleggingen in bepaalde sectoren of regio's, of de liquiditeit van de onderliggende activa. Deze aanvullende informatie is vaak te vinden in het prospectus of de Essentiële Beleggersinformatie (EBI) van het fonds.

Rekenvoorbeeld: Impact van risicocategorie op een belegging

Stel, u belegt €10.000 in een beleggingsfonds. Het potentiële effect van de risicocategorie op uw belegging kan aanzienlijk zijn, zelfs bij hypothetische schommelingen:

Stel dat een fonds in risicocategorie 2 een jaarlijkse prijsschommeling heeft van gemiddeld ±2%. Een belegging van €10.000 zou dan kunnen variëren tussen €9.800 en €10.200 binnen dat jaar.

Een fonds in risicocategorie 6 daarentegen, kan een jaarlijkse prijsschommeling van gemiddeld ±15% vertonen. Uw belegging van €10.000 zou dan kunnen schommelen tussen €8.500 en €11.500 in een jaar.

Dit voorbeeld illustreert dat een hogere risicocategorie, zoals 6, een veel grotere potentiële variatie in waarde met zich meebrengt dan een lagere categorie, zoals 2. De daadwerkelijke resultaten kunnen sterk afwijken en zijn afhankelijk van de marktomstandigheden en de prestaties van het fonds. Het is daarom belangrijk om een risicocategorie te kiezen die past bij uw persoonlijke beleggingsdoelen en risicobereidheid. Voor meer informatie over risicoprofielen en beleggen kunt u terecht bij de Autoriteit Financiële Markten.