Wat houdt provisie in?

Provisie is een vergoeding die iemand ontvangt voor geleverde diensten, gerelateerd aan de verkoop van producten of het afsluiten van overeenkomsten. Deze vergoeding kan een percentage van de verkoopprijs zijn, een vast bedrag per transactie, of een beloning voor het aanbrengen van klanten. In de financiële sector is de wijze waarop provisie wordt betaald in Nederland significant veranderd door wetgeving.

Provisie is een algemeen concept dat in diverse sectoren voorkomt. In de verkoopwereld bijvoorbeeld, vormt provisie een deel van het inkomen van verkopers. Hun inkomsten zijn dan direct gebaseerd op het aantal verkooptransacties of afgeronde verkopen die zij realiseren. Dit stimuleert hen om meer producten of diensten te verkopen.

In de Nederlandse financiële sector heeft de betekenis en toepassing van provisie een belangrijke ontwikkeling doorgemaakt, met name door het provisieverbod dat vanaf 2014 van kracht is. Vóór dit verbod was het gebruikelijk dat financiële adviseurs, zoals hypotheekadviseurs of vermogensbeheerders, provisie ontvingen van de aanbieders van financiële producten (bijvoorbeeld banken of verzekeraars) voor het adviseren of verkopen van hun producten aan klanten.

Vanaf 2014 is er in Nederland een provisieverbod van kracht voor complexe financiële producten, zoals hypotheken, complexe beleggingsproducten en individuele pensioenproducten. Dit verbod had als doel de onafhankelijkheid van financieel advies te waarborgen en belangenconflicten te voorkomen. De belangrijkste gevolgen hiervan zijn:

• Directe betaling door de klant: Voor advies over financiële producten betaalt de klant nu direct de adviseur. Dit kan een eenmalig bedrag zijn voor advies of een abonnement voor doorlopende dienstverlening.
• Transparantie: De kosten voor advies zijn nu expliciet en inzichtelijk voor de klant, wat de transparantie vergroot.
• Focus op toegevoegde waarde: Fondsaanbieders en adviseurs zijn door het provisieverbod meer gericht op het leveren van daadwerkelijke toegevoegde waarde en kwalitatief advies, aangezien de klant hiervoor betaalt.
• Verandering in inkomstenmodel: Voor financiële adviseurs is de provisie die zij van aanbieders ontvingen, afgeschaft als inkomstenbron voor deze producten. Provisie in financieel beleggen wordt nu alleen nog betaald door de klant zelf.

Een veelvoorkomende misvatting is dat alle provisies in de financiële sector volledig zijn verdwenen. Hoewel het provisieverbod geldt voor complexe financiële producten, ontvangen tussenpersonen voor bepaalde niet-complexe producten, zoals schadeverzekeringen, nog steeds provisie van de verzekeraar. In deze gevallen betaalt de verzekeraar de kosten van de provisie, en niet de klant direct. Dit onderscheid is belangrijk voor het begrip van het huidige financiële landschap.

Een specifieke vorm van provisie die ook onder het provisieverbod viel, is de retourprovisie. Deze provisies werden door vermogensbeheerders ontvangen van fondsaanbieders voor de aan- en verkoop van effecten binnen de portefeuille van hun klanten. Het probleem met retourprovisies was dat ze een prikkel konden vormen voor vermogensbeheerders om meer transacties uit te voeren dan strikt noodzakelijk was voor de klant, puur om de eigen provisie-inkomsten te verhogen. Vanaf 2014 is deze inkomstenbron uit provisies afgeschaft om deze belangenconflicten te elimineren en de focus op klantbelang te versterken.

Naast de vergoeding voor diensten, heeft het woord 'provisie' in een boekhoudkundige context ook een andere betekenis. Hier verwijst 'provisie' naar een reservering die een onderneming op de balans opneemt voor toekomstige uitgaven of verplichtingen. Dit gebeurt wanneer er een juridische of contractuele verplichting voortkomt uit een gebeurtenis in het verleden en het waarschijnlijk is dat er middelen nodig zullen zijn om deze verplichting te voldoen. Het management van een onderneming kan dergelijke provisies vormen wanneer belangrijke toekomstige uitgaven worden voorzien, om zo een realistisch beeld te geven van de financiële positie.

Een ander specifiek type is de bereidstellingsprovisie. Dit is een vergoeding die een geldverstrekker in rekening brengt voor het 'bereid houden' van een lening of hypotheekaanbod voor een bepaalde periode. In Nederland is een bereidstellingsprovisie een aftrekbare kostenpost voor de inkomstenbelasting, mits deze direct verband houdt met de verwerving, verbetering of het onderhoud van de eigen woning. Voor meer informatie over de regelgeving rondom provisies en financieel advies, kunt u terecht op onze pagina over het provisieverbod.