Wat is PFOF-handel?

PFOF-handel, oftewel Payment for Order Flow, is een praktijk waarbij brokers financiële vergoedingen ontvangen van market makers of andere derden voor het doorsturen van klantorders voor uitvoering. Dit model dient als een belangrijke inkomstenbron voor brokers, met name voor degenen die 'zero-fee' diensten aanbieden, en kan leiden tot verborgen kosten voor beleggers.

In de praktijk werkt PFOF-handel als volgt: wanneer een belegger een order plaatst via een broker, stuurt de broker deze order niet direct naar de beurs, maar naar een market maker of een andere derde partij. Deze market maker betaalt de broker hiervoor. De market maker hoopt vervolgens winst te behalen door de order uit te voeren tegen een iets minder gunstige prijs dan de best beschikbare prijs op de openbare markt, of door de spread (het verschil tussen de koop- en verkoopprijs) te vangen. Dit mechanisme, waarbij betalingen voor orderstroom in rekening worden gebracht als commissies door financiële firma's aan brokers, is wijdverspreid in onder andere de Verenigde Staten en was tot voor kort ook actief in de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk.

Voor beleggers kan PFOF-handel nadelige gevolgen hebben, ondanks dat brokers vaak adverteren met 'zero-fee' handelen. De belangrijkste nadelen zijn:

• Verborgen kosten: Hoewel er geen directe commissies worden gerekend, kunnen de kosten indirect via de uitvoeringsprijs van de transactie worden doorberekend. Orders worden mogelijk uitgevoerd tegen een minder gunstige prijs dan de best beschikbare op de markt.
• Verminderde transparantie: Market makers die betalingen doen voor orderstroom hebben een prikkel om de werkelijke prijs te verhullen. Dit leidt tot een gebrek aan inzicht in hoe orders daadwerkelijk worden uitgevoerd.
• Belangenconflicten: Er ontstaat een belangenconflict tussen de broker en de belegger. De broker heeft de prikkel om de order door te sturen naar de market maker die het meest betaalt, in plaats van naar degene die de beste uitvoeringsprijs voor de klant biedt.
• Structureel slechtere prijzen: Analyse heeft aangetoond dat PFOF in Nederland heeft geleid tot structureel slechtere prijzen voor de retailbelegger.

De bezwaren tegen PFOF-handel hebben geleid tot ingrijpende regelgeving. In Nederland is de werkwijze van Payment for Order Flow al verboden, specifiek de betaling om een order naar een bepaalde beurs te sturen. Daarnaast heeft de Europese Unie besloten tot een breder verbod op PFOF binnen haar grenzen. Dit EU-verbod treedt in werking per 30 juni 2026 en heeft als doel een gelijk speelveld voor brokers in de EU te creëren en te voorkomen dat Nederlandse beleggers bediend worden door brokers die PFOF toepassen. Dit markeert een belangrijke verschuiving in de bescherming van beleggers en de transparantie van de financiële markten.

Een veelvoorkomende misvatting is dat 'zero-fee' brokers volledig gratis zijn. Hoewel deze brokers geen directe commissies in rekening brengen voor het plaatsen van orders, genereren zij inkomsten via andere kanalen, zoals PFOF. Dit betekent dat de kosten indirect via de uitvoeringsprijs van de transactie kunnen worden doorberekend aan de belegger. De afschaffing van PFOF in de EU en Nederland dwingt brokers tot meer transparantie over hun inkomstenmodellen en de kosten voor beleggers.