Is beleggen zonder brokerage echt gratis?
Beleggen zonder brokerage is niet echt gratis; sterker nog, beleggen zonder tussenkomst van een broker is onmogelijk. Brokers zijn commerciële bedrijven die winst nastreven, wat betekent dat er altijd kosten aan beleggen verbonden zijn. Deze kosten worden ofwel direct, ofwel indirect doorberekend, of de klant is zelf het product. Er bestaat dus geen werkelijk 'gratis' beleggingsdienst, hoewel sommige neobrokers specifieke diensten kosteloos aanbieden.
De gedachte dat beleggen volledig gratis kan zijn, is een veelvoorkomende misvatting. Brokers, of het nu traditionele partijen zijn of moderne neobrokers, zijn bedrijven die een verdienmodel hanteren. De kosten die zij maken voor het faciliteren van transacties, het aanbieden van platforms en het verlenen van service, moeten ergens vandaan komen. Als een dienst 'gratis' wordt genoemd, betekent dit meestal dat de kosten op een andere manier worden verhaald.
De verdienmodellen van brokers kunnen variëren, maar de kern is dat zij inkomsten genereren. Dit kan op de volgende manieren:
- Spread: Het verschil tussen de koop- en verkoopprijs van een effect. Zelfs als er geen directe commissie wordt gerekend, kan de broker een kleine marge nemen op elke transactie.
- Valutakosten: Bij beleggen in buitenlandse effecten worden vaak kosten gerekend voor het omwisselen van valuta. Deze kosten zijn doorgaans een percentage van het transactiebedrag.
- Connectiviteitskosten: Kosten voor toegang tot bepaalde beurzen of markten, die soms worden doorberekend aan de belegger.
- Inactiviteitskosten: Sommige brokers rekenen een vergoeding als er gedurende een bepaalde periode geen transacties plaatsvinden op de rekening.
- Kosten voor extra diensten: Denk aan kosten voor het aanvragen van fysieke afschriften, het overboeken van effecten naar een andere broker, of het gebruik van geavanceerde analysehulpmiddelen.
- Vergoedingen van market makers (Payment for Order Flow): Dit is een indirecte vorm van inkomsten. De broker stuurt orders van klanten door naar zogenaamde 'market makers' die de orders uitvoeren. Deze market makers betalen de broker hiervoor, omdat zij op hun beurt kunnen profiteren van de spread. De klant betaalt dan geen directe commissie, maar krijgt mogelijk een minder gunstige uitvoeringsprijs.
- Leningskosten voor short selling: Als beleggers effecten lenen om short te gaan, betaalt men hiervoor een vergoeding aan de broker.
- Kosten voor ETF's en beleggingsfondsen: Hoewel de broker zelf geen commissie rekent, zijn er vaak beheerkosten (Total Expense Ratio, TER) verbonden aan de ETF's of fondsen zelf. Deze worden door de fondsbeheerder ingehouden op het vermogen van het fonds.
In Nederland is de ervaring dat zogenaamd 'gratis' beleggingsdiensten vaak gepaard gaan met indirecte kosten. Een voorbeeld hiervan is het afschaffen van de gratis kernselectie bij DEGIRO in 2023 en de ontwikkelingen rondom brokers zoals Bux. Dit toont aan dat verdienmodellen kunnen veranderen en dat wat vandaag gratis is, morgen kosten met zich mee kan brengen.
Desondanks bieden neobrokers zoals Scalable Capital en Trade Republic wel de mogelijkheid tot volledig kosteloos ETF-sparen. Dit betekent dat voor specifieke ETF's, onder bepaalde voorwaarden (bijvoorbeeld een minimale maandelijkse inleg), geen transactiekosten worden gerekend voor het periodiek aankopen van deze ETF's. Hoewel dit voor de belegger een aantrekkelijke optie is, is het belangrijk te beseffen dat ook deze brokers op andere manieren inkomsten genereren, bijvoorbeeld via de eerder genoemde methoden zoals de spread op andere transacties, valutakosten of vergoedingen van market makers.