Hoe werkt een hefboomfonds?

Een hefboomfonds, ook wel leveraged fund genoemd, is een beleggingsfonds dat financiële derivaten en geleend geld gebruikt om de blootstelling aan een onderliggende index of activaklasse te vergroten. Het doel is om winsten (en verliezen) te versterken, waardoor de waardestijging of -daling van de fondsdelen in sterkere mate reageert dan de verandering in de benchmarkindex. Dit betekent een versterkt rendement bij positieve marktbewegingen, maar ook een versterkt risico op verlies bij negatieve ontwikkelingen.

De kern van een hefboomfonds is het gebruik van hefboomwerking (leverage) om de potentiële opbrengsten, maar ook de potentiële verliezen, te vergroten. Dit wordt bereikt door meer kapitaal te investeren dan het fonds zelf aan eigen vermogen bezit. Het extra kapitaal wordt vaak verkregen door te lenen of door gebruik te maken van financiële derivaten die een grotere blootstelling bieden dan de initiële investering.

De hefboomwerking van een fonds wordt berekend door de geschatte totale activa te delen door het totale eigen vermogen (Fact 7). Als een fonds bijvoorbeeld 100 miljoen euro aan activa beheert met slechts 50 miljoen euro aan eigen vermogen, dan is de hefboomfactor 2x. Dit betekent dat elke procentuele verandering in de waarde van de onderliggende activa een tweemaal zo grote procentuele verandering in de nettovermogenswaarde van het fonds zal veroorzaken.

Hefboomfondsen beogen doorgaans een versterkte reactie op veranderingen in een specifieke benchmarkindex (Fact 3, 4, 5). Een fonds met een 1.5x hefboom, zoals de Russell 2000® 1.5x Strategy (Fact 6), zal bijvoorbeeld proberen om 1,5 keer de dagelijkse beweging van de Russell 2000® index te realiseren. Dit versterkt zowel de winst als het verlies (Fact 1).

Rekenvoorbeeld: Effect van hefboomwerking op rendement en risico

Stel een fonds heeft een hefboomfactor van 2x en de onderliggende benchmarkindex verandert:

• Scenario 1: Positieve marktbeweging
  De benchmarkindex stijgt met 5%. Zonder hefboom zou het fonds ook met 5% stijgen. Met een hefboom van 2x zal de waarde van het fonds met 10% stijgen (2 x 5%). De winst is versterkt.
• Scenario 2: Negatieve marktbeweging
  De benchmarkindex daalt met 5%. Zonder hefboom zou het fonds ook met 5% dalen. Met een hefboom van 2x zal de waarde van het fonds met 10% dalen (2 x 5%). Het verlies is versterkt.
• Scenario 3: Volatiele markt
  De benchmark stijgt eerst 5% en daalt daarna 5%. Zonder hefboom zou het fonds nagenoeg terug zijn op het startpunt. Met een hefboom van 2x stijgt het fonds eerst 10% en daalt daarna 10% van de nieuwe, hogere waarde. Dit leidt tot een groter verlies dan de benchmark, door het effect van wiskundige samenstelling van dagelijkse rendementen (Fact 8, 9).

De instrumenten die hefboomfondsen gebruiken om deze versterking te realiseren, zijn voornamelijk financiële derivaten. Dit omvat onder andere (Fact 6):

• Futures: Contracten om een activum op een toekomstige datum tegen een vooraf bepaalde prijs te kopen of verkopen.
• Opties: Geven het recht, maar niet de plicht, om een activum te kopen of verkopen.
• Swapovereenkomsten: Contracten om kasstromen of rendementen van financiële instrumenten uit te wisselen.

Het gebruik van deze derivaten brengt specifieke risico's met zich mee. De hefboomcomponent in financiële derivaten kan leiden tot verliezen die significant groter zijn dan het oorspronkelijk geïnvesteerde bedrag in de derivaat zelf (Fact 10). Dit verhoogt het algemene hefboomrisico van het fonds (Fact 11).

Een belangrijk aspect van hefboomfondsen is de wiskundige samenstelling van dagelijkse rendementen (Fact 8). Dit betekent dat de prestaties van een hefboomfonds over langere periodes, zoals een maand, kwartaal of jaar, kunnen afwijken van de prestaties van de referentie-index vermenigvuldigd met de hefboomfactor (Fact 9). Dit komt doordat de hefboom dagelijks wordt toegepast op de dan geldende waarde van het fonds, wat in volatiele markten kan leiden tot een minder gunstig resultaat dan men op basis van de hefboomfactor en de totale indexbeweging zou verwachten. Beleggers in hefboomfondsen ervaren hierdoor een versterkte volatiliteit van hun investeringen (Fact 12).

Kortom, hoe meer hefboom een fonds toepast, des te groter de potentiële winst of het potentiële verlies (Fact 12). Dit maakt hefboomfondsen tot een beleggingsinstrument met een aanzienlijk hoger risicoprofiel.