Duurzaam en verantwoord beleggen

Duurzaam en verantwoord beleggen is, volgens Anne Kock in maart 2025, een investeringsvorm waarbij financiële winst samengaat met de impact op mens, milieu en goed bestuur. Deze praktijk richt zich op bedrijven, fondsen en projecten die een positieve bijdrage leveren aan de maatschappij en het welzijn van mensen. Op deze pagina leest u wat duurzaam en verantwoord beleggen inhoudt en hoe u hiermee een duurzame toekomst en stabiele langetermijnrendementen kunt creëren.

Wat betekent duurzaam en verantwoord beleggen?

Duurzaam en verantwoord beleggen is een investeringsstrategie die verder kijkt dan alleen financieel rendement. Het combineert financiële opbrengst met sociale en ecologische verantwoordelijkheid. Hierbij wordt geïnvesteerd in bedrijven en projecten die een positieve milieu- en maatschappelijke impact opleveren.

Dit betekent dat u bij uw beleggingsbeslissingen rekening houdt met milieu, sociale thema's en goed bestuur. Het doel is zowel ethisch verantwoord als financieel zinvol investeren. Zo creëert u een duurzame toekomst en behaalt u stabiele langetermijnrendementen.

Hoe werkt verantwoord beleggen in de praktijk?

Verantwoord beleggen in de praktijk betekent een doordachte aanpak van uw investeringen, waarbij u verder kijkt dan alleen financieel rendement. Dit omvat het zorgvuldig kiezen van beleggingen die passen bij uw visie en financiële doelen. Een doordachte aanpak is hierbij essentieel, want beleggen zonder duidelijke strategie is gokken. De concrete invulling hiervan kan op verschillende manieren, zoals het integreren van ESG-criteria, het uitsluiten van bepaalde bedrijven, en het actief uitoefenen van uw stemrecht.

ESG-integratie

ESG-integratie betekent het structureel meenemen van milieu-, sociale en governance-informatie in uw beleggingsproces. Deze aanpak breidt de beleggingsanalyse uit met relevante ESG-gegevens voor besluitvorming. U houdt hierbij rekening met materiële ESG-factoren om het risicogewogen rendement te verbeteren. Het doel is het verminderen van blootstelling aan bedrijven met hoge ESG-gerelateerde risico's. ESG-integratie moet verankerd zijn in de strategie, het businessmodel en het risicomanagement van een bedrijf. Dit waarborgt een passende verwerking van duurzaamheidsrisico's in alle processen. Verschillende bouwstenen kunnen afzonderlijk of gecombineerd worden toegepast. Uiteindelijk leidt ESG-integratie tot zowel financieel rendement als duurzame impact.

Uitsluitingen

Uitsluiting is een strategie binnen duurzaam beleggen waarbij u bepaalde bedrijven of sectoren niet opneemt in uw beleggingsportefeuille. Dit betekent dat u niet meer investeert in ondernemingen met controversiële activiteiten of producten. Denk hierbij aan sectoren zoals de tabaksindustrie, wapenproducenten, gokbedrijven en de fossiele brandstoffenindustrie. Dit uitsluitingsbeleid is vaak gebaseerd op milieu-, sociale of governancecriteria (ESG-criteria) en kan zelfs drempels hanteren, zoals 0%, 5% of 10% van de omzet.

Stemmen en engagement

Stemmen en engagement zijn actieve onderdelen van duurzaam en verantwoord beleggen. Het omvat het uitoefenen van aandeelhoudersrechten, zoals stemmen tijdens aandeelhoudersvergaderingen. Dit valt onder active ownership en shareholder engagement. Engagement en dialoog hebben reële impact, volgens BNP Paribas Asset Management. Ook binnen passieve mandaten zijn stemmen en engagement geschikte manieren om impact te maken. Engagement valt onder Maatschappelijk Verantwoord Beleggen (MVB) en Impact beleggen.

Impactbeleggen

Impactbeleggen is een beleggingsvorm die financieel rendement combineert met maatschappelijke en ecologische impact. Het biedt een inspirerende kans voor een betere toekomst. U investeert dan in bedrijven die positieve veranderingen teweegbrengen. Deze strategie richt zich op duurzame effecten en maatschappelijke verbetering, wat zowel financiële winst als een positieve sociale impact oplevert.

Welke beleggingen passen bij duurzaam beleggen?

Duurzaam en verantwoord beleggen kan in diverse vormen, zoals duurzame energie, grondstoffen en water, of in duurzame bedrijven. Het omvat sectoren zoals hernieuwbare energie, schone technologie en eerlijke arbeidspraktijken. Deze praktijk richt zich op investeren in bedrijven, fondsen en projecten met een positieve impact op milieu, maatschappij en welzijn van mensen. De belangrijkste criteria zijn milieuvriendelijkheid, sociale verantwoordelijkheid en goed bestuur. U kunt hierbij denken aan aandelen, ETF's, beleggingsfondsen en groene obligaties.

Aandelen

Aandelen vertegenwoordigen eigendom in een onderneming. Als aandeelhouder heeft u mede-eigendom van een aandelenmaatschappij. Dit geeft u recht op potentiële winstuitkeringen, zoals dividenden, en stemrecht op aandeelhoudersvergaderingen. Bedrijven gebruiken aandelen als financieel instrument om zichzelf te financieren.

ETF's

ETF's zijn veelzijdige beleggingsinstrumenten die zowel beginners als ervaren beleggers inzetten voor brede diversificatie. Ze bieden toegang tot breed gespreide indices via één enkele belegging, zelfs met kleine bedragen. Daarnaast zijn ze relatief eenvoudig te beheren. Dit maakt onafhankelijke financiële besluitvorming mogelijk en helpt bij het opbouwen van een langetermijnportefeuille. U kunt hiermee in diverse activaklassen, thema's en sectoren investeren, wat ze geschikt maakt voor zowel passief als actief beleggen. ETF's worden gezien als een van de grootste innovaties voor particuliere beleggers, dankzij hun gemak en brede spreidingsmogelijkheden.

Beleggingsfondsen

Beleggingsfondsen verzamelen geld van meerdere beleggers. Dit geld wordt geïnvesteerd in een gediversifieerde portefeuille van activa, zoals aandelen, obligaties of vastgoed. Professionele fondsbeheerders nemen namens u de investeringsbeslissingen. Zij beheren de portefeuilles actief voor spreiding en kapitaalopbouw. Vaak is een lage minimale inleg mogelijk. U kunt hiermee periodiek beleggen. Er zijn diverse beleggingsopties, zoals aandelenfondsen en obligatiefondsen, die rendement genereren.

Groene obligaties

Groene obligaties zijn vastrentende instrumenten, ook wel Green Bonds genoemd, die specifiek kapitaal ophalen voor klimaat- en milieuprojecten. Ze zijn een effectief financieel instrument om duurzame doelen te bereiken. Deze obligaties worden uitgegeven door overheden, bedrijven of instellingen en dienen als leningen voor duurzaamheidsprojecten. Het geleende geld moet aantoonbaar worden ingezet voor betere duurzame prestaties, wat ze onderscheidt van normale obligaties. Hoewel groene bedrijfsobligaties risico-rendementskenmerken gelijk aan reguliere obligaties hebben, is er altijd het risico van greenwashing — let hierop bij uw keuze.

Waar let je op bij het kiezen van duurzame beleggingen?

Bij het kiezen van duurzame beleggingen let u op de impact op milieu, maatschappij en goed bestuur. Goed onderzoek naar bedrijven en hun duurzaamheidskenmerken is hierbij essentieel. Naast deze ESG-criteria zijn ook risico, rendement, kosten en transparantie belangrijke afwegingen.

Duurzaamheidscriteria

Duurzaamheidscriteria beoordelen de impact van een onderneming op milieu, werknemers, leveranciers, klanten en regio’s. Deze criteria omvatten concepten zoals ESG, SRI en SDG. Duurzaam beleggen baseert zich op de principes van milieu, sociaal en bestuur. Elk beleggingshuis hanteert eigen duurzaamheidscriteria, die per aanbieder in Nederland verschillen. Fondsbeheerders vinden deze criteria belangrijk voor hun investeringsbeslissingen. Duurzame bedrijven nemen niet-financiële aspecten zoals ecologie, maatschappij en goed bestuur ter harte. Indexaanbieders beoordelen bedrijven op ecologie, sociale criteria en verantwoord beheer. Deze criteria versterken de focus op governance bij investeringsbeslissingen.

Risico en rendement

Risico en rendement zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden in beleggen. Hoe hoger het potentiële rendement, hoe groter het risico dat u neemt. Hogere rendementen zijn vaak gekoppeld aan een hoger risico. U kunt rendement niet verhogen zonder ook meer risico te accepteren. Dit concept beschrijft de afweging tussen potentiële hogere opbrengsten en mogelijke financiële verliezen. De risicobereidheid van een belegger beïnvloedt direct de rendementskansen. Beleggingsrisico kan leiden tot een hoger rendement. Deze risico/rendement verhouding beschrijft de balans tussen deze twee factoren, ook bij vastgoedinvesteringen.

Kosten en spreiding

Bij beleggen, vooral in ETF's, zijn 'spreadkosten' een belangrijke overweging. Deze kosten ontstaan door het verschil tussen de biedprijs (wat u krijgt bij verkoop) en de laatprijs (wat u betaalt bij aankoop) van een effect. De spread is een indirecte en additionele kostenpost die op de beurs ontstaat. Hoewel de spread vaak klein is, in centen, en afhankelijk van de omvang van uw positie, kan deze variëren. Voor frequente kopers en verkopers van ETF's vormen spreadkosten een belangrijke transactiekostencomponent.

Transparantie en rapportage

Transparantie en rapportage zijn essentieel voor duurzaam en verantwoord beleggen, met als doel verantwoording af te leggen over verantwoordelijkheden. Duidelijke en begrijpelijke rapportages over duurzaamheidsinspanningen, methodologie en dataverzameling voorkomen greenwashing. Dit vraagt om relevante en betrouwbare indicatoren, zonder excessieve rapportage. Beleggers moeten de naleving van ethische doelstellingen kunnen evalueren, wat transparante rapporten over holdings en engagementactiviteiten vereist. Effectieve impactmeting vraagt om inzicht in dataverzameling en metriekselectie. Bedrijven versterken hun geloofwaardigheid door duurzame inspanningen te meten, rapporteren en valideren. Dit stimuleert verandering en biedt inzicht in due diligence-activiteiten. Ondernemingen onder de CSRD moeten transparant zijn over hun duurzaamheidsbeleid en acties binnen de keten. Ook kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's) moeten transparant communiceren over hun duurzaamheidsinspanningen.

Hoe begin je met duurzaam beleggen?

Beginnen met duurzaam beleggen start met het vaststellen van uw persoonlijke duurzaamheidsdoelen, gebaseerd op uw waarden zoals milieu of sociale rechtvaardigheid. Er is geen standaardmethode, dus informeer uzelf over de verschillende mogelijkheden en strategieën. Dit betekent dat u uw visie bepaalt, een passende beleggingsvorm kiest en het duurzaamheidsbeleid controleert, waarbij u altijd de basisprincipes van spreiding en lange termijn denken toepast. Duurzaam sparen en beleggen maakt het mogelijk om een positieve maatschappelijke impact te hebben en verbindt uw persoonlijke waarden met financiële doelen.

Bepaal je visie

Uw visie bepalen betekent helder krijgen welke duurzaamheidsthema's voor u belangrijk zijn bij beleggen. Denk na over uw persoonlijke waarden, zoals milieubescherming, sociale rechtvaardigheid of goed ondernemingsbestuur. Deze waarden vormen de basis voor uw duurzame beleggingsdoelen. Zo kiest u beleggingen die niet alleen financieel rendement bieden, maar ook bijdragen aan een wereld die u belangrijk vindt.

Kies een beleggingsvorm

De juiste beleggingsvorm kiest u op basis van uw financiële doelen, risicotolerantie en tijdshorizon. Uw risicobereidheid bepaalt welke beleggingsvormen geschikt zijn. U kiest bijvoorbeeld tussen zelf beleggen of laten beleggen, en tussen een actieve of passieve beleggingsstrategie. Ook kunt u kiezen voor diverse beleggingsproducten zoals aandelen, obligaties, vastgoed, indexfondsen of crypto, afhankelijk van uw persoonlijke voorkeur en risicoprofiel. Belangrijk is dat de gekozen investeringsoptie past bij uw risiconiveau en de financiële doelstellingen voor de lange termijn.

Controleer het duurzaamheidsbeleid

Een duurzaamheidsbeleid van een onderneming controleert u door te kijken naar de impact en de kosten ervan. Dit beleid omvat milieu-, sociale en governance-factoren, vaak samengevat als ESG. Het beoordelingsproces bestaat uit het inventariseren en meten van prestaties, het stellen van ambitieuze doelen en monitoring. Stel, u overweegt te beleggen in een bedrijf; dan wilt u weten of het zich inzet voor bijvoorbeeld eerlijke arbeidsomstandigheden. Kijk specifiek naar beleidsgebieden zoals milieubeleid, verantwoord inkopen, mensenrechten, en hoe het bedrijf omgaat met belangenconflicten, politieke bijdragen en globale belastingstrategie. Ook het beleid voor gemeenschaps- en inheemse betrekkingen en globaal arbeidsbeleid zijn belangrijke onderdelen om te beoordelen. Voor de meeste mensen volstaat een beleid dat deze aspecten helder beschrijft. Maar let op: een beleid op papier is één ding, de uitvoering een ander.

Start met een periodieke inleg

U start met een periodieke inleg door maandelijks een vast bedrag te beleggen. Dit kan al vanaf €10 per maand via brokers. Automatisch maandelijks beleggen is vaak mogelijk vanaf €50 per maand. Via een vermogensbeheerder zoals Mijnbeleggingscoach begint u meestal vanaf €100 per maand.

Beginnende beleggers doen er goed aan te focussen op regelmatige periodieke inleg. Kleine, constante bijdragen kunnen op termijn aanzienlijke groei opleveren. Start met een klein bedrag dat past binnen uw budget, wat een geleidelijke en voorzichtige instap in beleggen mogelijk maakt.

Door periodiek te beleggen stelt u de inleg eenmalig in, waardoor u deze niet meer vergeet. Dit bevordert discipline en helpt u te profiteren van dollar-cost averaging.

Wat zijn de voordelen en nadelen?

Duurzaam en verantwoord beleggen biedt zowel kansen als uitdagingen. U kunt hiermee maatschappelijke impact maken, maar het beleggingsuniversum is mogelijk kleiner en er is een risico op greenwashing. Ook het verwachte rendement kan anders zijn dan bij traditioneel beleggen. Lees meer over duurzaam beleggen en winst.

Maatschappelijke impact

Maatschappelijke impact betekent dat uw beleggingen een zichtbare positieve bijdrage leveren aan de samenleving. Impactbeleggen lost belangrijke sociale problemen op, zoals armoede, onderwijs en gendergelijkheid, en kan sociale gelijkheid verbeteren. Ondernemersinvesteringen creëren sociale impact door werkgelegenheid en innovatie, en pakken milieuproblemen aan. De vormen van impact variëren van biodiversiteit en water tot onderwijs en gezondheidszorg. Sociaal rendement meet deze impact op de maatschappij, waarbij verbetering van levenskwaliteit en milieubescherming belangrijke factoren zijn. Een sociale onderneming richt zich op maatschappelijke impact, zoals energietransitie of duurzame productie, en moet echte maatschappelijke waarde toevoegen die niet slechts tijdelijk is. Goede impact investeerders willen inzicht in de maatschappelijke impact van hun inspanningen, en zelfs sociale vastgoedbeleggingen kunnen hieraan bijdragen. Maatschappelijke impact was in 2022 al belangrijk voor financieel rendement in private equity.

Mogelijk lager universum

Een lager universum betekent dat u minder beleggingsopties heeft. Bij duurzaam en verantwoord beleggen sluit u bewust bepaalde bedrijven of sectoren uit. Dit kan het aantal beschikbare beleggingen verkleinen. U kiest dan voor bedrijven die voldoen aan uw duurzaamheidscriteria. Toch blijft er een ruime keuze aan duurzame beleggingen over die passen bij uw visie.

Greenwashing-risico

Het greenwashing-risico betekent dat beleggingsinstellingen zich duurzamer voordoen dan ze werkelijk zijn. Dit is een misleidende presentatie van duurzaamheid, waarbij financiële producten als duurzamer worden voorgesteld dan ze zijn. Zo'n misleidend duurzaam imago, wat neerkomt op doen alsof een fonds duurzaam is terwijl dat niet zo is, en soms zelfs een vorm van ESG-fraude, ondermijnt de geloofwaardigheid van ESG-investeringen. Dit risico ligt ook op de loer bij groene obligaties, waar uitgevers en beleggers zich groener tonen dan ze zijn. Onbetrouwbare duurzaamheidsclaims leidden voor 2025 al tot greenwashing in impact beleggen.

Verwacht rendement

Het verwachte rendement van beleggen op lange termijn is doorgaans hoger dan de rente op een spaarrekening. Beleggingsondernemingen verwachten bruto rendementen tussen 2,7 en 7 procent per jaar voor neutrale portefeuilles. Voor aandelen wordt een rendement van 5 procent per jaar geschat, met een lange termijn gemiddelde van 7 tot 8 procent per jaar. Obligaties leveren naar verwachting 2 procent op. Aandelen in opkomende markten kunnen zelfs 8,6 procent per jaar opleveren over de komende 10 jaar. Specifieke investeringen, zoals waardebeleggen, kunnen meer dan 10 procent rendement bieden. Investeringen in overwaarde worden geschat op 14 procent jaarlijks bij een middelmatig risicoprofiel. Wijnbeleggingen laten een verwacht rendement zien tussen 5 en 12 procent.

Wat is het verschil tussen duurzaam en verantwoord beleggen?

Er is geen universele definitie voor het verschil tussen duurzaam en verantwoord beleggen. Deze termen worden vaak als verzamelnaam gebruikt. Ze omvatten beleggingen die zowel financieel rendement als positieve milieu- en maatschappelijke impact nastreven. Duurzaam beleggen omvat maatschappelijk verantwoord, sociaal verantwoord en ethisch beleggen. Het is een vorm van investeren waarbij de gevolgen voor mens en milieu worden meegewogen.

Is duurzaam beleggen minder rendabel?

Nee, duurzaam beleggen is niet minder rendabel dan traditioneel beleggen. Sterker nog, het levert minimaal gelijk of zelfs hoger rendement op. Onderzoek van 2016 tot 2021 toonde aan dat duurzaam beleggen hogere financiële rendementen behaalde. Ook in 2021 kostte duurzaam beleggen geen rendement minder. Zelfs tijdens de coronacrisis leverde duurzaam beleggen in Nederland minstens een gelijk rendement op vergeleken met niet-duurzaam beleggen. Steeds meer studies bewijzen dat duurzaam beleggen rendabel en winstgevend is, met de mogelijkheid tot hogere rendementen op lange termijn. Dit effect zal de komende jaren waarschijnlijk nog sterker worden.

Hoe herken je greenwashing bij beleggingen?

Greenwashing bij beleggingen herkent u aan een misleidende voorstelling van duurzaamheid. Bedrijven en beleggingsfondsen presenteren hun producten soms groener dan ze werkelijk zijn, met schijnbaar duurzame claims. Dit betekent schijnbaar groene beleggingen zonder werkelijke duurzaamheid, vaak met misleidende informatie die ESG-voordelen overdrijft. Het risico op greenwashing is hoog, mede door een verwachtingskloof tussen beleggers en vermogensbeheerders. Keurmerken zoals het FNG-Siegel, ECOreporter-Siegel en het Oostenrijkse Umweltzeichen helpen u echte duurzame investeringen te onderscheiden.

Welke kosten komen kijken bij duurzaam beleggen?

Duurzaam beleggen brengt over het algemeen hogere kosten met zich mee dan conventioneel beleggen. Dit komt doordat duurzame beleggingsfondsen intensievere analyse en monitoring vereisen, zoals het verzamelen van ESG-data en de constructie van specifieke duurzame strategieën, wat leidt tot hogere lopende fondskosten. Vooral de beheerkosten van duurzame fondsen zijn vaak iets hoger dan bij traditioneel beleggen. In de beginperiode, voor 2016, waren deze kosten zelfs duidelijk hoger. Toch is 9% van de beleggers bereid om meer dan 0,5% extra kosten te betalen voor duurzame opties. De voordelen van duurzaam beleggen, zoals belastingvoordelen en positieve impact, wegen meestal op tegen deze hogere beheerkosten.

Hoe kies je een duurzame ETF of fonds?

Het kiezen van een duurzame ETF of fonds vraagt om een gestructureerde aanpak. U combineert hierbij uw financiële doelen met ethische waarden. Begin met het vaststellen van uw beleggingsfocus, zoals milieuvriendelijke bedrijven of sociale standaarden. Daarna verdiept u zich in de ESG-criteria en vergelijkt u het aanbod van ETF's. Let ook op de kosten, productkenmerken en de duurzaamheidsindex die de ETF volgt. De beste duurzame ETF past uiteindelijk bij uw persoonlijke beleggingsstrategie en duurzaamheidswaarden.