Wat is correlatie aandelen?

Correlatie aandelen beschrijft de statistische maat voor de samenhang tussen de koersbewegingen van twee waardepapieren in een beleggingsportefeuille. Het geeft aan in welke mate deze activa gelijktijdig in dezelfde of juist in tegengestelde richting bewegen. Deze waarde varieert altijd tussen -1 en +1, waarbij de extremen duidelijke indicaties geven over de relatie tussen de activa. Het begrijpen van correlatie is cruciaal voor effectief portefeuillebeheer en het optimaliseren van risicospreiding.

De correlatiewaarde is een cijfer dat de sterkte en richting van de relatie weergeeft:

• Correlatie van +1: Dit betekent dat de koersen van twee aandelen exact synchroon bewegen. Als het ene aandeel stijgt, stijgt het andere in gelijke mate; als het daalt, daalt het andere ook exact evenveel. (Fact 8, 9)
• Correlatie van -1: Dit geeft aan dat de koersen van twee aandelen precies tegenovergesteld bewegen. Stijgt het ene aandeel, dan daalt het andere in gelijke mate, en vice versa. (Fact 6) In een specifieke periode van vier maanden voorafgaand aan 30 mei 2017, werd bijvoorbeeld een sterke negatieve correlatie waargenomen tussen Aandeel A en Aandeel B, waarbij winst bij A verlies bij B betekende. (Fact 7)
• Correlatie van 0: Bij een correlatie van 0 is er geen duidelijke statistische samenhang tussen de koersbewegingen van de twee activa. Ze bewegen onafhankelijk van elkaar.

De correlatie is een essentieel instrument voor het samenstellen van een gediversifieerde beleggingsportefeuille. Het doel van diversificatie is het verminderen van het totale risico van de portefeuille zonder het verwachte rendement significant te beïnvloeden. Door activa te combineren die niet perfect positief gecorreleerd zijn, kunnen schommelingen van het ene activum worden opgevangen door de stabiliteit of tegengestelde beweging van het andere.

Voor een effectieve risicospreiding in een portefeuille zijn twee aandelen met een correlatie kleiner dan 0,8 doorgaans voldoende. (Fact 11) Dit betekent dat een perfecte negatieve correlatie niet noodzakelijk is om de voordelen van diversificatie te benutten; zelfs een lage positieve correlatie kan al bijdragen aan een stabielere portefeuille.

De impact van correlatie op een beleggingsportefeuille kan als volgt worden geïllustreerd:

• Sterk positieve correlatie (bijvoorbeeld +0,9): Als u twee aandelen in uw portefeuille heeft die sterk positief gecorreleerd zijn, zullen ze grotendeels dezelfde bewegingen vertonen. Dit betekent dat het risico van uw portefeuille nauwelijks afneemt, omdat beide activa tegelijkertijd zullen stijgen of dalen. De diversificatie is minimaal.
• Lage positieve of neutrale correlatie (bijvoorbeeld +0,3 of 0): Met activa die een lage positieve of neutrale correlatie hebben, beweegt een deel van uw portefeuille onafhankelijk van het andere deel. Dit zorgt voor een betere risicospreiding, omdat een daling in het ene activum niet direct een daling in het andere veroorzaakt. De volatiliteit van de totale portefeuille wordt hierdoor verminderd.
• Negatieve correlatie (bijvoorbeeld -0,5): Het opnemen van activa met een negatieve correlatie biedt de meest effectieve risicospreiding. Wanneer het ene activum in waarde daalt, stijgt het andere, wat de totale waarde van de portefeuille stabiliseert. Dit kan de schommelingen aanzienlijk dempen en de portefeuille veerkrachtiger maken tijdens marktdalingen.

De correlatie tussen verschillende activaklassen kan in de loop der tijd veranderen, wat belangrijke implicaties heeft voor de portefeuilleconstructie. (Fact 12) Historisch gezien, tussen 2000 en 2020, was er vaak sprake van een negatieve correlatie tussen aandelen en obligaties, wat betekende dat obligaties vaak stegen wanneer aandelen daalden, en andersom. (Fact 2) Echter, in ongeveer 30 procent van de tijd is een positieve correlatie tussen aandelen en obligaties waargenomen. (Fact 10) Dit benadrukt de noodzaak voor asset allocators en risicomanagers om de correlaties binnen hun portefeuilles continu te monitoren en aan te passen aan veranderende marktomstandigheden.