Kan iedereen CO2-rechten verhandelen?

Nee, particulieren kunnen CO2-rechten niet direct verhandelen zoals bedrijven dat doen binnen het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS). Dit systeem is specifiek opgezet voor bedrijven met emissiehandelsverplichtingen, die jaarlijks emissierechten nodig hebben voor hun CO2-uitstoot. Hoewel er in Nederland concepten bestaan voor een persoonlijk CO2-budget voor burgers, zijn deze niet gericht op directe verhandelbaarheid van rechten door individuen.

Het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS) is de hoeksteen van het Europese klimaatbeleid en reguleert de uitstoot van broeikasgassen. Binnen dit systeem zijn uitstootrechten verhandelbaar, maar uitsluitend tussen bedrijven. Bedrijven met emissiehandelsverplichtingen, zoals energiecentrales en grote industriële installaties, hebben jaarlijks emissierechten nodig die gebaseerd zijn op hun CO2-uitstoot. Voor iedere ton CO2-uitstoot moeten zij beschikken over één emissierecht. Deze rechten worden uitgegeven of verkocht aan bedrijven, en als een bedrijf meer uitstoot dan het aan rechten heeft, kan het extra rechten kopen bij andere ETS-deelnemers. Dit mechanisme stimuleert bedrijven om hun uitstoot te verminderen, omdat extra rechten duurder kunnen zijn indien technologische veranderingen onvoldoende zijn. Een voorbeeld hiervan is OG CleanFuels, dat in 2024 door CO2-besparing recht kreeg op verkoopbare emissierechten.

Naast het bedrijfsgerichte EU ETS bestaat er in Nederland een concept van een persoonlijk CO2-budget voor burgers. Dit systeem kent iedere burger een bepaald aantal CO2-punten toe. Het persoonlijke CO2-budget is gebaseerd op het principe van uitstootrechten, waarbij de overheid een kunstmatige schaarste creëert. Het doel hiervan is om de CO2-uitstoot op individueel niveau te beïnvloeden. Burgers die deelnemen aan een dergelijk systeem ontvangen jaarlijks minder uitstootrechten, een trend die naar verwachting doorzet tot 2030. Dit budget is echter primair bedoeld om individuele CO2-voetafdrukken te beheren en te verminderen, en niet voor directe handel door particulieren.

Om de verschillen tussen de verhandelbaarheid van CO2-rechten voor bedrijven en het concept van een persoonlijk CO2-budget voor burgers te verduidelijken, volgt hier een overzicht:

• Doelgroep: Het EU ETS richt zich op bedrijven die broeikasgassen uitstoten, terwijl een persoonlijk CO2-budget specifiek is ontworpen voor individuele burgers in Nederland.
• Verhandelbaarheid: Binnen het EU ETS kunnen bedrijven actief emissierechten kopen en verkopen. Het persoonlijke CO2-budget voor burgers voorziet niet in een mechanisme voor directe handel door individuen.
• Regelgeving: Het EU ETS is een Europees systeem dat de uitstoot van broeikasgassen reguleert, waarbij de verplaatsing van particuliere naar bedrijfsmatige CO2-uitstoot mogelijk wordt gemaakt door de handel in emissierechten. Het persoonlijke CO2-budget is een Nederlands concept dat gebaseerd is op het toekennen van CO2-punten aan burgers.
• Dynamiek: Bedrijven in het EU ETS kunnen extra rechten kopen bij hogere uitstoot. Burgers met een persoonlijk CO2-budget ontvangen jaarlijks minder uitstootrechten, wat een stimulans is voor vermindering van de individuele uitstoot.

De handel in CO2-rechten, zoals die plaatsvindt, is primair geregeld binnen het kader van het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS). Dit systeem creëert een markt voor emissierechten, waarbij de schaarste aan rechten de prijs beïnvloedt en zo bedrijven aanzet tot duurzamere praktijken. Hoewel het EU ETS de verplaatsing van particuliere CO2-uitstoot naar bedrijfsmatige CO2-uitstoot mogelijk maakt door de handel in emissierechten, impliceert dit niet dat particulieren zelf direct in deze rechten kunnen handelen. Het persoonlijke CO2-budget in Nederland is een afzonderlijk concept dat tot doel heeft de individuele uitstoot te beheren, en werkt niet als een verhandelbaar instrument voor de burger.