Wat doet oorlog met aandelen?

Wat oorlog met aandelen doet, is niet eenduidig; de invloed op financiële markten is onvoorspelbaar en variabel. Hoewel onrust en conflicten historisch gezien vaak leiden tot initiële dalingen in aandelenkoersen, presteren markten gedurende de oorlog soms positief. Dit artikel verkent de complexe dynamiek tussen geopolitieke spanningen en de beurs, en biedt inzicht in de factoren die hierbij een rol spelen.

Direct antwoord: wat gebeurt er meestal met de beurs?

Meestal reageert de beurs op onzekerheid met een plotselinge, scherpe daling. Dit noemen we een beurscorrectie. Zo'n correctie leidt tot snelle koersdalingen en vermogensverlies voor beleggers. De beurskoersen zijn van nature volatiel en dalen regelmatig.

Toch herstelt de aandelenmarkt vaak snel van zulke dalingen. Op de lange termijn herstelt de beurs zich vrijwel altijd, zelfs na sombere vooruitzichten. U ziet koersschommelingen, want de beurs daalt en herstelt minimaal tien keer in tien jaar. Een koersdaling veroorzaakt vaak een stijging van het dividendrendement. Meer over de effecten van oorlog op aandelen leest u op rendementbeleggen.nl.

Waarom oorlog aandelenkoersen raakt

Oorlog raakt aandelenkoersen door een complex samenspel van factoren zoals onzekerheid, inflatie en veranderende bedrijfswinsten. Onrust door oorlog heeft een negatief effect op aandelenmarkten, maar de aandelenmarkt kan tijdens oorlogen ook positief presteren. Oorlogsgerelateerde overheidsuitgaven kunnen de aandelenmarkten bevorderen, terwijl prijzen van grondstoffen vaak stijgen en de inflatie aanjagen. Conflicten stuwen tegelijkertijd de koersen van wapenbedrijven en defensieaandelen. Meer over de invloed van oorlog op aandelen leest u op rendementbeleggen.nl.

Onzekerheid en risicomijding

Onzekerheid en risicomijding zijn belangrijke concepten voor beleggers. Onzekerheid betekent dat u de kans op een gebeurtenis niet kent. Risico daarentegen houdt in dat u de waarschijnlijkheid wel kent, maar met onvolledige informatie werkt. Bij beleggingen kenmerkt risico zich door onzekerheid over toekomstige koersen. Risicomanagement gaat over het beheersen van onzekerheden en is essentieel in aandelenhandel, vooral door marktvolatiliteit en mogelijke verliezen. Het gaat erom bewust om te gaan met onzekerheden die uw strategische doelen kunnen beïnvloeden. Politieke en regelgevende risico's in effectenbeleggingen creëren onzekerheid voor beleggers, wat waakzaamheid vraagt. Wantrouwen en risicoaversie dragen bij aan financiële stabiliteit, omdat beleggers dan geen onnodige risico's nemen.

Inflatie, rente en energieprijzen

Inflatie, rente en energieprijzen zijn nauw met elkaar verbonden. Sterk gestegen energieprijzen zijn de belangrijkste oorzaak van hoge inflatie, vooral in Nederland. Zo droegen energieprijzen in maart 2024 bij aan een inflatiestijging van 3,1 procent. Ook in de jaren 2021-2023 steeg de inflatie door verstoringen in de toeleveringsketen en hogere energieprijzen. Energieprijzen en voedselprijzen dragen bij aan de consumentenprijsinflatie. Een stijging van de rente is direct gerelateerd aan hogere inflatie, waarbij ook stijgende grondstofprijzen hogere rentetarieven veroorzaken. Geopolitieke onzekerheid en energieprijzen vormen een opwaarts risico voor de inflatie in 2025. Omgekeerd droegen dalende energieprijzen in januari 2024 bij aan een dalende inflatie, mede door het prijsplafond.

Winstverwachtingen van bedrijven

Winstverwachtingen van bedrijven zijn een belangrijke drijfveer voor aandelenkoersen. Als een bedrijf minder winst verwacht, daalt de waarde van het aandeel vaak. Oorlog en geopolitieke spanningen beïnvloeden deze verwachtingen direct. Denk aan hogere energieprijzen of verstoringen in de toeleveringsketen — dit drukt de winstmarges. Beleggers reageren hierop door aandelen te verkopen, wat de koersen verder kan doen dalen.

Hoe reageren aandelenmarkten in verschillende oorlogssituaties?

Aandelenmarkten reageren niet eenduidig op oorlogssituaties; het effect is vaak inconsistent en onvoorspelbaar. Beleggen tijdens geopolitieke onrust wordt sterk beïnvloed door de aard en duur van het conflict, zoals ook te zien is bij aandelen tijdens handelsoorlog. Soms is er een snelle schok gevolgd door herstel, zoals in de laatste decennia is waargenomen. Historisch gezien krabbelen beurzen altijd weer op na een crisis, met de Amerikaanse aandelenmarkt die meestal op lange termijn herstelt na militaire conflicten. De impact kan variëren van sterke marktschommelingen, zoals bij de oorlog in Irak, tot zelfs positieve prestaties van de stockmarkt, afhankelijk van de specifieke situatie.

Korte schok na nieuws over oorlog

Nieuws over oorlog veroorzaakt vaak een korte, scherpe reactie op de beurs. Hoewel de eerste schrik groot kan zijn, is dit vaak een tijdelijke beweging. Beleggers reageren direct op de toegenomen onzekerheid. Dit leidt meestal tot een snelle daling van aandelenkoersen, maar de markten kunnen zich daarna herstellen.

Langere oorlog met economische schade

Een langere oorlog brengt aanzienlijke economische schade met zich mee. De Europese economie ondervindt over langere tijd negatieve effecten door oorlog en sancties, met gevolgen die meerdere jaren duren vanaf 2024. Hoewel een oorlog een tijdelijke krimp van de economie kan veroorzaken, volgt uiteindelijk altijd een periode van herstel. Dit herstel hangt sterk af van de economische gezondheid vóór het conflict.

Regionale conflicten versus wereldwijde oorlog

Regionale conflicten leiden meestal niet tot langdurige dalingen op de aandelenmarkt. Beleggers moeten inschatten of een conflict wereldwijd uitbreidt. Dit is vooral belangrijk als grootmachten betrokken zijn. Hoewel de aandelenmarkt niet langdurig daalt, kunnen regionale conflicten de wereldeconomie beïnvloeden. Een belegger ziet dan wel schommelingen, maar geen structurele neergang. Dit heeft indirecte gevolgen voor bedrijven en sectoren.

Welke sectoren en beleggingen bewegen anders?

Tijdens oorlog reageren bepaalde sectoren en beleggingen anders dan de bredere markt. Zo kunnen defensie, energie en grondstoffen een afwijkende dynamiek vertonen. Consumentenaandelen en cyclische sectoren worden vaak op een andere manier beïnvloed wanneer oorlog de aandelenmarkt raakt.

Defensie en cybersecurity

Nederland heeft een sterke positie in defensie en cybersecurity. Nederlandse cybersecurityspecialisten hebben een goede reputatie in de bescherming van infrastructuur en defensie. De defensieve cybersecurity van Nederland is voldoende op orde, vooral voor de beveiliging van havens. Het Ministerie van Defensie beschikt over de benodigde kennis en kunde voor een hoog niveau van cybersecurity. Dit geldt ook voor het grenstoezicht op Schiphol. Een storing bij Defensie in 2024 liet zien hoe belangrijk cybersecurity is om Nederland operationeel te houden. Zonder goede cybersecurity staat Nederland stil. Echter, de organisatie van het Ministerie van Defensie zet de expertise niet altijd volledig in conform afspraken en eigen richtlijnen, zoals bleek bij het grenstoezicht op Schiphol rond 2020.

Energie en grondstoffen

Oorlog beïnvloedt de prijzen van energie en grondstoffen. Conflicten kunnen de aanvoerlijnen verstoren, wat leidt tot prijsstijgingen. Dit heeft invloed op de kosten voor bedrijven en kan de winstverwachtingen aanpassen. Hogere energiekosten drukken vaak op de economie.

Consumentenaandelen en cyclische sectoren

Cyclische sectoren zijn typen sectoren waarvan de financiële prestaties nauw samenhangen met de macro-economische cyclus. Deze aandelen worden sterk beïnvloed door economische groeiperioden en recessies. Ze groeien vooral tijdens economische hoogconjunctuur. Sectoren zoals technologie en cyclische consumptiegoederen zijn extra gevoelig voor marktschommelingen. De consument discretionary sector is bijvoorbeeld bijzonder cyclisch. Duurzame consumptiegoederen, zoals elektrische apparaten en voertuigen, vallen hieronder. Ook financiële diensten, grondstoffen en vastgoed behoren tot de cyclische sectoren. Bedrijven in het bankwezen, de automobielsector en media en entertainment zijn voorbeelden van cyclische aandelen.

Wat kun je als belegger doen tijdens oorlog of politieke spanningen?

Als belegger kunt u tijdens oorlog of politieke spanningen uw kapitaal beschermen. Kies hiervoor veiliger activa en doordachte strategieën. Verkoop niet in paniek, spreid uw beleggingen en kies defensieve opties. Denk aan goud, zilver, staatsobligaties, onroerend goed en zelfs Bitcoin als veilige havens. Geleidelijke investeringen helpen ook om risico's te beperken.

Niet verkopen uit paniek

Verkopen uit paniek is zelden een goed idee voor beleggers. U realiseert dan verliezen en mist vaak het herstel van de markt, waardoor u toekomstige winsten misloopt. Dit vermindert uw kansen op een goed lange termijn rendement. Verkopen tijdens een crisis in de hoop later goedkoper terug te kopen, schaadt uw financiële resultaten. Dit schendt de aanbeveling om uw positie te behouden. Paniekverkopen en daarna wachten met beleggen levert op lange termijn veel rendementskosten op en kan u hoger rendement kosten. Investeerders moeten verliezen door paniekverkopen voorkomen. De gedragsvalkuil 'verkopen in paniek' moet u vermijden om onnodige verliezen door impulsieve reacties op korte termijn marktfluctuaties te voorkomen.

Spreiden over regio’s en sectoren

Spreiden van beleggingen betekent investeren in diverse bedrijven, sectoren en regio’s. Dit vermindert uw investeringsrisico aanzienlijk. Door uw aandelenportefeuille over verschillende regio's te spreiden, voorkomt u regionale concentratierisico's. Het beschermt u tegen koersdalingen in specifieke gebieden. Spreiding over sectoren vermindert de blootstelling aan sector-specifieke neergang. Zo voorkomt u een hoog risico door sectorconcentratie. Dit helpt bij effectief risicobeheer en het nastreven van langetermijngroei. U kunt hierdoor beter omgaan met marktvolatiliteit.

Cash, defensieve aandelen en obligaties

Cash, defensieve aandelen en obligaties zijn belangrijke onderdelen van een defensieve beleggingsstrategie. Deze activa, zoals staatsobligaties, goud en contant geld, worden als relatief veilig beschouwd. Ze bieden stabiliteit en inkomen, zelfs wanneer andere investeringen minder presteren tijdens financiële crises. Het verhogen van cashposities is een defensieve strategie. Defensieve aandelen, zoals die in nutsbedrijven of de gezondheidszorg, kunnen uw portefeuille beschermen tegen verlies. Veel vermogensbeheerders nemen kortlopende obligaties en cash op in het defensieve deel van portefeuilles. Bij een conservatief risicoprofiel bevat een defensieve portefeuille vaak meer obligaties dan aandelen. Beleggers verschuiven hun vermogen naar cash en obligaties, weg van aandelen, zoals begin 2024 gebeurde.

Wat leert de geschiedenis over oorlog en aandelen?

De geschiedenis leert dat aandelenmarkten na oorlogen altijd weer opkrabbelen. Het gedrag van aandelen tijdens oorlogen en geopolitieke onrust is een veelbesproken onderwerp, waarbij veranderingen in waarde optreden. Hierbij blijkt dat menselijk leed geen invloed heeft op de beursresultaten. We kijken naar specifieke conflicten zoals de Tweede Wereldoorlog en de Golfoorlog. Ook bespreken we wat historische patronen wel en niet voorspellen.

Tweede Wereldoorlog en de beurs

De Tweede Wereldoorlog had een verwoestend effect op de Europese beurzen. Zo verloor de Duitse aandelenmarkt 90 procent van zijn waarde. Na een beursbevriezing en heropening crashte de koers verder. De Duitse beurs presteerde na de oorlog slechter dan de Amerikaanse en Engelse beurzen. Ook de Franse aandelenmarkt leed grote economische schade in de eerste helft van de 20e eeuw. De Engelse aandelenmarkt kende daarentegen geen scherpe koersdalingen op de lange termijn. De Tweede Wereldoorlog in Europa is het enige geopolitieke conflict dat een bullmarkt beëindigde sinds 1925. Wereldwijde aandelenbeurzen herstelden uiteindelijk van deze marktcrises.

Golfoorlog en recente conflicten

De invloed van conflicten, zoals de Golfoorlog en recentere geopolitieke spanningen, op aandelenmarkten is complex. Elke situatie kent unieke kenmerken die de reactie van de beurs bepalen. De duur van het conflict, de betrokken regio's en de economische gevolgen spelen hierbij een rol. Het is daarom lastig om een eenduidig patroon te herkennen. Voor specifieke analyses van dergelijke gebeurtenissen kunt u het beste een erkend financieel adviseur raadplegen.

Wat historische patronen wel en niet voorspellen

Historische patronen voorspellen niet altijd toekomstige marktontwikkelingen, zeker niet bij externe gebeurtenissen. Het gebruik van alleen historische data is onvoldoende voor nauwkeurige voorspellingen. Technische analyse steunt op historische data. Dit geeft beperkingen, want patronen garanderen geen toekomstige resultaten. Toch kunnen herhalende trends in marktdata wel mogelijke toekomstige bewegingen aangeven.

Wat gebeurt er met de beurs bij oorlog?

De beurs reageert op oorlog met onvoorspelbaarheid en fluctuaties. De impact hangt af van de duur, ernst en belangen van het conflict. Historisch gezien presteerden aandelenmarkten, zoals de Amerikaanse, vaak goed gedurende oorlogsperiodes. Toch kan onrust door oorlog beursdalingen veroorzaken, en in extreme gevallen zelfs leiden tot het sluiten van aandelenbeurzen. Zo kende de Duitse aandelenmarkt een beursbevriezing en een crash na heropening na de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Engelse markt geen scherpe dalingen zag in diezelfde periode. Wereldwijde aandelenmarkten kunnen dalen door bedrijfsverstoringen veroorzaakt door oorlog.

Wat te doen met aandelen tijdens een oorlog?

Tijdens een oorlog vraagt beleggen om een specifieke aanpak. Verkopen uit paniek leidt tot verlies van geld aan de aandelenmarkt en vermindert uw vermogen. U realiseert op papier verlies op uw beleggingen en mist perioden van koersherstel. Blijven beleggen kan u laten profiteren van herstelperiodes en gunstige inkoopprijzen, en voorkomt gemiste opbrengstkansen. Veel investeerders vermeerderen hun aankopen van goud tijdens crises om kapitaal te beschermen.

Welke aandelen stijgen bij oorlog?

Bij oorlog of geopolitieke spanningen stijgen vooral aandelen in specifieke sectoren. Defensieaandelen en oliebedrijven dragen bij aan een waardestijging. De defensiesector profiteert van toegenomen overheidsuitgaven aan militair en defensie. Ook bedrijven die oorlogsproductiematerialen leveren, zien hun aandelen bevorderd door deze uitgaven. Wapen-, munitie- en defensieproducenten zoals Lockheed Martin en General Dynamics trekken op Wall Street aanzienlijke interesse bij verhoogd oorlogsrisico. Aandelen kunnen in een oorlogssituatie profiteren van meer vraag en rendement, zoals in 2024. Historische data tonen dat aandelenmarkten tijdens oorlogen vaak goed presteren. De Amerikaanse beurs steeg tussen 1941 en 1945 met 35,82 procent tijdens de Tweede Wereldoorlog. Wereldwijde aandelenmarkten vertoonden in het eerste kwartaal van 2022 ook stijgende koersen, als aanpassing aan de situatie.

Wat doet oorlog met aandelen op de lange termijn?

Op de lange termijn heeft oorlog een inconsistent effect op aandelenmarkten, al toont de aandelenmarkt een tendens tot groei ondanks crises. Historische beursprestaties laten zien dat beurzen na een oorlog altijd weer opkrabbelen. De invloed van oorlog op wereldwijde financiële markten is vaak beperkt, wat je misschien niet direct verwacht. Historisch gezien presteert de aandelenmarkt tijdens oorlogen soms positief, zoals de S&P500 stijgingen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Aandelen-ETF's herstellen en hun waarde stijgt op lange termijn. Het verschijnsel van een schok gevolgd door snel herstel in aandelenrendement na oorlogsdreiging is de laatste decennia sterker geworden. Dit alles benadrukt dat de invloed van oorlog op financiële markten onvoorspelbaar en variabel is, omdat oorlog de onvoorspelbaarheid op beurzen beïnvloedt. Voor jou als langetermijnbelegger betekent dit dat veerkracht van de markt een belangrijke factor is.