Kun je verpande aandelen overdragen?
Ja, verpande aandelen kunnen juridisch worden overgedragen. Echter, het pandrecht blijft onverminderd op de aandelen rusten, ongeacht wie de nieuwe eigenaar wordt. Bovendien moet bij een overdracht rekening worden gehouden met eventuele blokkeringsregelingen die de overdraagbaarheid van de aandelen beperken, zowel door de pandgever als door de pandhouder bij executie.
De kern van de zaak is dat een pandrecht een zogenaamd 'goederenrechtelijk' recht is. Dit betekent dat het pandrecht aan de aandelen zelf kleeft en niet aan de persoon van de eigenaar. Wanneer verpande aandelen worden overgedragen aan een nieuwe eigenaar, blijft het pandrecht op deze aandelen bestaan. De nieuwe eigenaar verkrijgt de aandelen dus inclusief het pandrecht. Dit verschilt van de vestiging van het pandrecht zelf; blokkeringsregelingen staan de verpanding van aandelen niet in de weg.
Een belangrijke factor bij de overdracht van aandelen, verpand of niet, is de aanwezigheid van blokkeringsregelingen. Deze regelingen, vaak vastgelegd in de statuten van een vennootschap, beperken de overdraagbaarheid van aandelen. Ze kunnen bijvoorbeeld voorschrijven dat aandelen eerst moeten worden aangeboden aan medeaandeelhouders (aanbiedingsregeling) of dat goedkeuring van een orgaan, zoals de raad van bestuur, vereist is (goedkeuringsregeling). Hoewel deze regelingen de verpanding van aandelen niet belemmeren, hebben ze wel directe invloed op de mogelijkheid om de aandelen daadwerkelijk over te dragen.
Wanneer de pandgever zijn verplichtingen niet nakomt, kan de pandhouder overgaan tot executie van het pandrecht. Executie van een pandrecht op aandelen veronderstelt de overdracht van deze aandelen aan een koper. Echter, de pandhouder is hierbij niet vrij om de aandelen zomaar te verkopen. De wet en jurisprudentie schrijven voor dat de pandhouder de bestaande overdrachtsbeperkingen, zoals blokkeringsregelingen, moet respecteren. Dit betekent dat de pandhouder de procedures moet volgen die in de statuten zijn vastgelegd voor de overdracht van de aandelen, wat de uitwinning van de verpande aandelen aanzienlijk kan bemoeilijken.
Wettelijke verplichting tot respecteren blokkeringsregelingen
De verplichting voor de pandhouder om overdrachtsbeperkingen te respecteren bij de executie van verpande aandelen is vastgelegd in de wet. Specifiek regelt Artikel 2:89 lid 5 van het Burgerlijk Wetboek voor de besloten vennootschap (BV) en Artikel 2:198 lid 6 BW voor de naamloze vennootschap (NV) deze verplichting. Deze artikelen dwingen de pandhouder om de overdraagbaarheidsbeperkingen tegen zich te laten werken, wat betekent dat de pandhouder zich moet houden aan de regels die gelden voor de overdracht van de aandelen, zelfs bij een executoriale overdracht.
De impact van een pandrecht en blokkeringsregelingen op de overdracht van aandelen kan per situatie verschillen:
- Overdracht door de pandgever: De oorspronkelijke eigenaar kan de verpande aandelen overdragen aan een derde. Het pandrecht blijft echter op de aandelen rusten en de nieuwe eigenaar verkrijgt de aandelen met dit pandrecht. Eventuele blokkeringsregelingen moeten ook in dit geval worden nageleefd.
- Executie door de pandhouder met blokkeringsregeling: Als de pandhouder de aandelen executoriaal wil verkopen vanwege wanbetaling, moet deze de in de statuten vastgelegde blokkeringsregelingen respecteren. Dit kan betekenen dat de aandelen eerst moeten worden aangeboden aan een specifieke groep personen (bijvoorbeeld medeaandeelhouders) of dat goedkeuring nodig is, wat het verkoopproces kan vertragen of bemoeilijken.
- Executie door de pandhouder zonder blokkeringsregeling: Indien er geen blokkeringsregeling van toepassing is op de aandelen, kan de pandhouder de aandelen eenvoudiger executoriaal verkopen. Het pandrecht wordt dan door de verkoop tenietgedaan en de koper verkrijgt onbezwaarde aandelen. Dit scenario is echter zeldzamer, aangezien veel vennootschappen blokkeringsregelingen hanteren.
Een veelvoorkomende misvatting: pandrecht staat overdracht in de weg
Veel mensen denken ten onrechte dat de vestiging van een pandrecht op aandelen automatisch betekent dat deze aandelen niet meer overdraagbaar zijn. In werkelijkheid staat een blokkeringsregeling niet in de weg aan de verpanding van aandelen. Het pandrecht kan dus gewoon worden gevestigd. De blokkeringsregeling ziet specifiek op de overdraagbaarheid van de aandelen en niet op de vestiging van een pandrecht. Dit betekent dat de aandelen wel verpand kunnen worden, maar dat de overdracht, zowel door de pandgever als door de pandhouder bij executie, aan de gestelde voorwaarden van de blokkeringsregeling gebonden blijft. Dit onderscheid is cruciaal voor zowel pandgevers als pandhouders. Voor meer informatie over de juridische aspecten van aandelen en pandrechten, zie onze pagina over aandelen en vennootschapsrecht.