Stijgende rente en aandelen

Stijgende rente beïnvloedt de aandelenmarkt door waarderingen minder aantrekkelijk te maken, de disconteringsvoet op toekomstige winsten te verhogen en druk te zetten op aandelenkoersen, wat bij hoge waarderingen kan leiden tot fors lijden en waarschijnlijk negatieve rendementen. Dit veroorzaakt een verschuiving van kapitaal naar spaargeld, met een groter effect op groeiaandelen. Toch hoeft een stijgende rente niet altijd negatief uit te pakken, vooral als deze komt door stijgende groeiverwachtingen.

Wat betekent een stijgende rente voor aandelen?

Een stijgende rente maakt aandelen minder aantrekkelijk en kan hun koersen doen dalen. Dit komt doordat hogere rentetarieven de disconteringsvoet op toekomstige winsten verhogen, wat leidt tot een correctie van aandelenwaarderingen. Bovendien drukken hogere financieringskosten voor bedrijven de winstmarges, wat ook de aandelenkoersen negatief beïnvloedt. Stijgende rentes hebben een negatieve impact op aandelenprijzen.

Het effect van een stijgende rente op aandelenkoersen is vaak groter bij groeiaandelen, vooral als hun verwachte kasstromen ver in de toekomst liggen. Ook kan een stijgende rente leiden tot een verplaatsing van kapitaal van dividendaandelen naar andere inkomstenbeleggingen, zoals obligaties. In periodes van stijgende rentestanden krijgen waardeaandelen juist de voorkeur.

Waarom verhogen centrale banken de rente?

Centrale banken verhogen de rente om oplopende inflatie af te remmen en de economie te beheersen. Dit is een monetaire beleidsmaatregel die voorkomt dat prijzen van goederen en diensten te snel stijgen. Door de rente te verhogen, maken centrale banken lenen duurder en sparen aantrekkelijker, wat de vraag vermindert en zo de prijzen verlaagt.

Het uiteindelijke doel is vaak om de inflatie terug te brengen naar een stabiel niveau, zoals 2 procent. Soms moeten centrale banken agressief de rente verhogen, wat de economische groei kan vertragen of zelfs een recessie kan veroorzaken. Dit is een afweging die zij maken om de inflatie onder controle te krijgen.

Welke aandelen presteren vaak beter bij hogere rente?

Bij een stijgende rente presteren bepaalde aandelen en financiële producten vaak beter. Waardeaandelen, ofwel value stocks, doen het meestal goed bij stijgende rentetarieven en presteren dan beter dan growth stocks. Ook floating rate waardepapieren, bankleningen, bedrijfsobligaties en dividendaandelen met een lagere looptijd zijn over het algemeen gunstig in zo'n klimaat.

De komende secties gaan dieper in op banken en verzekeraars, waardeaandelen en defensieve sectoren. Voor meer details over hoge rente aandelen kunt u hier terecht.

Banken en verzekeraars

Banken en verzekeraars reageren op stijgende rentes. Dit beïnvloedt hun bedrijfsvoering en financiële resultaten. De impact verschilt per type instelling en hun specifieke activiteiten. Voor actuele inzichten in de financiële sector raadpleegt u de publicaties van De Nederlandsche Bank (DNB). De Autoriteit Financiële Markten (AFM) biedt ook informatie over de invloed op individuele instellingen.

Waardeaandelen

Waardeaandelen zijn aandelen die als ondergewaardeerd worden beschouwd op basis van fundamentele kenmerken, zoals een lage koers-winstverhouding. Dit zijn vaak gevestigde bedrijven met een aantrekkelijke boekwaarde in verhouding tot hun beurswaarde. Ze handelen tegen een historisch lage waardering en zijn gemiddeld goedkoper in aanschaf dan groeiaandelen. Beleggers verwachten dat de markt hun intrinsieke waarde zal herkennen, wat leidt tot koersstijging. Deze aandelen bieden een extra veiligheidsmarge dankzij hun solide fundamenten. Recent genereren waardeaandelen meer belangstelling dan groeiaandelen, en in 2025 stegen ze in rendement.

Defensieve sectoren

Defensieve sectoren omvatten bedrijven die essentiële producten en diensten leveren. Hierdoor zijn ze minder gevoelig voor economische schommelingen. Voorbeelden van deze sectoren zijn de gezondheidszorg, nutsbedrijven en telecommunicatie. Ook de voedingsmiddelenindustrie en consumentenbasisgoederen behoren tot deze categorie. Tot maart 2016 golden nutsbedrijven en telecommunicatiediensten als voorbeeldsectoren van defensieve aandelen. Rond mei 2015 gaven beleggers de voorkeur aan defensieve sectoren, waaronder nutsbedrijven, telecommunicatie en consumentenbasisgoederen. In het derde kwartaal van 2023 bleven defensieve sectoren achter door marktontwikkelingen, zelfs bij stijgende rente.

Welke aandelen staan juist onder druk bij stijgende rente?

Stijgende rente zet vooral druk op aandelen met een hoog dividendrendement, technologiefondsen en vastgoedgerelateerde aandelen. Deze aandelen worden minder aantrekkelijk voor beleggers wanneer vastrentende investeringen meer opleveren. Bedrijven die sterk afhankelijk zijn van toekomstige winsten of veel moeten lenen, zoals veel technologiebedrijven, zien hun waardering dalen door hogere kapitaalkosten en leenlasten. Ook vastgoedfondsen kunnen onder druk komen te staan door stijgende leenlasten en hogere dividendvereisten.

Groeiaandelen

Groeiaandelen zijn aandelen van bedrijven die een snelle groei verwachten. Deze bedrijven investeren hun winsten vaak terug in de eigen groei. Ze keren daardoor weinig of geen dividend uit aan aandeelhouders. Groeiaandelen noteren vaak tegen hoge waarderingen in de beleggingsmarkt. Ze bieden potentieel voor hoge rendementen en mooie koerswinst. Dit type aandeel past bij risicovolle beleggers die significante winst ambiëren. Groeiaandelen presteerden bijna 10 jaar voorafgaand aan 2023 beter dan waardeaandelen, met een voordeel van 19 procentpunt in de eerste drie kwartalen van 2023.

Vastgoed en vastgoedfondsen

Vastgoed en vastgoedfondsen reageren gevoelig op een stijgende rente. Hogere rentetarieven maken het financieren van vastgoed duurder. Dit kan de waardering van bestaande panden beïnvloeden. Voor vastgoedfondsen betekent dit doorgaans druk op hun rendement. Zij beleggen namelijk direct in onroerend goed. Voor actuele marktontwikkelingen kunt u gespecialiseerde bronnen raadplegen.

Hoog gewaardeerde technologiebedrijven

Hoog gewaardeerde technologiebedrijven, zoals Apple en Microsoft, hebben vaak massieve beurswaardes. Hun waardering is hoog door een sterke marktpositie en weinig concurrentie. Deze bedrijven, waaronder ook Amazon en Nvidia, domineren de markt en tonen een sneller groeipercentage. Ze bezitten goed gepositioneerde businessmodellen en een duurzaam concurrentievoordeel. Dit drijft hun hoge waarderingen in wereldwijde aandelenindices aan.

Hoe reageren beurzen, obligaties en banken op renteverhogingen?

Centrale banken wereldwijd hebben de rente verhoogd, wat verschillende reacties teweegbrengt op beurzen, obligaties en bij banken. Stijgende rentetarieven kunnen aandelen minder aantrekkelijk maken, terwijl de obligatiemarkt reageert met hogere opbrengsten en rendementsverwachtingen voor beleggers. Ook de marges en kredietverlening van banken worden hierdoor beïnvloed.

Effect op de aandelenmarkt

Het verval van 'gratis geld' effecten heeft invloed op de aandelenmarkten. Dit betekent dat er minder geld beschikbaar is voor beleggingen. In de weken voor april 2025 gedroeg de aandelenmarkt zich zeer volatiel, met onrust en dalingen. Soms waren er de hoogste beursdagen in decennia, maar de aandelenmarkten waren ook flink gedaald. Dit leidde tot nerveuze beleggers die hun portefeuille verkochten. Ook in maart 2024 zette een val op de aandelenmarkt de beurskoersen onder druk. In 2020 onderging de markt in aandelen een daling door volatiliteit en crisis. Liquiditeitseffecten in marktneergangen leiden tot een versterkte daling van koerswaarden.

Effect op obligaties

Stijgende rente veroorzaakt een daling van de waarde van obligaties. Hogere rentes op obligaties leiden tot lagere obligatiekoersen. Dit betekent een tijdelijke waardeafname voor obligatiehouders. Officiële renteveranderingen veroorzaken een inverse prijsreactie op obligaties. De sterkte van dit effect hangt af van de eigenschappen van de obligaties, zoals de looptijd. Veranderingen in obligatiekoersen kunnen het rendement beïnvloeden als u een obligatie voor de looptijd verkoopt.

Effect op bankmarges en kredietverlening

Stijgende rente beïnvloedt direct de winstmarges van banken en hun kredietverlening, waarbij de spread tussen kortetermijnrente en langetermijnrente cruciaal is voor de winstmarge op leningen. Rentevolatiliteit in de banksector heeft ook impact op de leenkosten en marges van banken. Een groter verschil tussen lange en korte rente maakt nieuwe leningen winstgevender, wat kredietverlening stimuleert. Echter, renteverhogingen door centrale banken kunnen leiden tot een negatieve nettorentemarge op nieuwe leningen, vooral als de depositorente hoger is dan de leenrente; in de eerste helft van 2024 bleef het verschil tussen spaarrente en kredietrente van banken groot. Dit vermindert de kredietverlening aan huishoudens. Hogere rentelasten drukken kredietgefinancierde consumptie en investeringen, wat leidt tot afname van uitgaven en minder toegang tot krediet voor bijvoorbeeld een bedrijf dat wil investeren in nieuwe machines. Verhoogde zorg voor kredietportefeuilles leidt tot een duidelijke vermindering van kredietverstrekking, waarvan de volledige impact op de bedrijfssector tot 2026 zal oplopen. Een gezonde rentespreiding is essentieel voor banken om krediet te blijven verstrekken.

Hoe kun je als belegger inspelen op stijgende rente?

Als belegger kunt u op verschillende manieren inspelen op een stijgende rente. U profiteert van hogere rentevergoedingen door te beleggen in obligaties met variabele rente. Ook kunt u vrijgekomen geld herbeleggen tegen hogere rentes, wat leidt tot hogere rendementen door het rente-op-rente effect. Daarnaast is het belangrijk om uw portefeuille te spreiden, te kiezen tussen losse aandelen of ETF's, en de rentegevoeligheid van beleggingen te beoordelen.

Spreiden over sectoren en regio's

Spreiden van beleggingen houdt in dat u investeert in verschillende bedrijven, sectoren en regio’s. Dit verkleint uw beleggingsrisico aanzienlijk. Het beperkt het risico op verlies en vermindert de blootstelling aan sector-specifieke neergang. Zo voorkomt u dat slechte prestaties in één sector uw hele portefeuille raken. Deze aanpak helpt bij effectief risicomanagement, het nastreven van langetermijngroei en beter omgaan met marktvolatiliteit.

Kiezen tussen losse aandelen en ETF's

Jouw keuze tussen losse aandelen en ETF's hangt af van je individuele doelen en risicobereidheid. Je persoonlijke beleggingscriteria bepalen welke belegging het beste bij jou past. Het is goed om te weten dat je niet verplicht bent om uitsluitend voor aandelen of ETF's te kiezen; een combinatie is vaak mogelijk. Voor beleggers met risicoaversie voor losse aandelen kan een gespreide portefeuille met ETF's en individuele aandelen een goede optie zijn. Zelfstandig beleggen in ETF's biedt je bovendien volledige keuzevrijheid in de selectie. De beste ETF's voor jou hangen af van je beleggingsdoelen, financiële situatie, risicotolerantie, beleggingshorizon, beleggingsstrategie en persoonlijke voorkeuren.

Rentegevoeligheid beoordelen vóór je koopt

Voordat u een aankoop doet, is het slim om te kijken hoe gevoelig die aankoop is voor renteschommelingen. Een stijgende rente kan de totale kosten van bijvoorbeeld een lening flink beïnvloeden. Denk na over de looptijd en het bedrag dat u wilt lenen, want dit bepaalt mede de impact van een rentewijziging. Voor actuele rentetarieven en de impact daarvan op uw persoonlijke situatie, kunt u het beste advies inwinnen bij een financiële adviseur.

Wat gebeurt er met aandelen als de rente stijgt?

Een stijgende rente maakt aandelen over het algemeen minder aantrekkelijk. Dit komt doordat de waarderingen van aandelen dalen en de disconteringsvoet op toekomstige winsten hoger wordt. De prijzen van gewone aandelen zijn bijzonder gevoelig voor deze stijgende rentetarieven, omdat ze de kapitaalkosten en leenlasten voor bedrijven verhogen. Hierdoor richten investeerders zich vaak op meer rendabele activa, zoals obligaties, wat leidt tot een verschuiving van kapitaal van aandelen naar andere inkomstenbeleggingen. Na periodes van lage rente geven investeerders dan vaak de voorkeur aan waardeaandelen. Soms, als stijgende rentes komen door hogere groeiverwachtingen, kan dit juist gunstig zijn voor groeiaandelen.

Welke aandelen doen het goed bij hogere rentes?

Bij hogere rentes doen waardeaandelen het vaak goed. Stijgende rentestanden leiden ertoe dat de voorkeur naar waardeaandelen gaat, vooral na periodes van lage rente. Deze value stocks presteren meestal goed bij stijgende rentetarieven, ook specifiek in Nederland. Een situatie van hogere rentevoeten en economische heropleving, zoals na de coronacrisis, is gunstig voor waardeaandelen. Goed georganiseerde bedrijven met een bewezen trackrecord profiteren van stijgende inflatie en rentes. Bovendien zijn value stocks geschikt voor hedging tegen stijgende rentetarieven. Echter, stijgende rentes veroorzaakt door stijgende groeiverwachtingen zijn juist gunstig voor groeiaandelen.

Welke aandelen kopen bij renteverlaging?

Bij een verwachte renteverlaging richten beleggers zich vaak op solide aandelen met een sterke cashflow. Dit zijn bedrijven die, ondanks een lagere waardering, stabiele inkomsten genereren. Veel beleggers concentreren zich op verlaging van de rentevoet, wat de interesse in dit soort aandelen vergroot.

Dalende rentetarieven zorgen er ook voor dat spaargeld verschuift naar de aandelenmarkt. Dit komt doordat dalende rente-opbrengsten beleggers wegleiden van kortetermijnbeleggingen – een interessante verschuiving, zeker als u gewend bent aan hoge spaarrentes. Deze kapitaalverplaatsing van vastrentende naar aandelenmarkten versterkt de tendens dat aandelenmarkten de neiging hebben te stijgen bij verwachte renteverlagingen. Zelfs specifieke vastgoedfondsen, zoals S-REITs, profiteren naar verwachting van renteverlagingen.

Welke aandelen zullen stijgen als de rente daalt?

Als de rente daalt, zullen aandelen over het algemeen stijgen. Dalende rentetarieven leiden tot mogelijke winstgroei voor bedrijven door lagere leenlasten, wat hogere aandelenkoersen tot gevolg heeft. De aandelenmarkt heeft de neiging om te stijgen bij zowel verwachte renteverlagingen als daadwerkelijke renteverlagingen. Vanaf 2024 verhogen dalende rentes de aantrekkelijkheid van aandelen in de financiële markt. Dit kan leiden tot stijgingen op de beurs, zoals te zien was bij de AEX-index in 2024. Bovendien veroorzaken dalende rentetarieven vanaf september 2024 een verschuiving van spaargeld naar aandelen. De trends in aandelenkoersen zullen waarschijnlijk verbeteren vanaf september 2024.