In welke bedrijven heeft de overheid aandelen?
De Nederlandse overheid heeft aandelen in diverse bedrijven, waaronder Air France-KLM en KLM; per februari 2025 bezat de rijksoverheid 9 procent van Air France-KLM en bijna 6 procent van KLM. Begin 2019 was dit aandeel in Air France-KLM nog ongeveer 14 procent. De overheid koopt aandelen bij grotere publieke belangen en kan staatsbedrijven met een meerderheid van aandelen organiseren als bedrijf of ambtelijke dienst. Decentrale overheden houden zeggenschap via golden shares, die vaak door een overheidsorganisatie worden gehouden. U leest hier welke bedrijven dit zijn en waarom de staat deze aandelen bezit.
Direct antwoord: deze bedrijven zijn staatsdeelnemingen
Staatsdeelnemingen zijn bedrijven waarin de overheid volledig of gedeeltelijk deelneemt. Deze bedrijven kunnen zowel publiek- als privaatrechtelijk georganiseerd zijn.
Als de staat een meerderheid van de aandelen bezit, kunnen staatsbedrijven functioneren als een gewoon bedrijf. Ze kunnen ook als ambtelijke dienst worden ingericht. Het Europees Unierecht ziet een bedrijf met meerderheid van staatskapitaal als een entiteit die aandelen in andere ondernemingen kan kopen.
Welke aandelenbelangen heeft de Nederlandse overheid precies?
De Nederlandse overheid heeft aandelenbelangen in diverse bedrijven, waaronder financiële instellingen en voormalige staatsbedrijven. Deze belangen variëren van direct aandelenbezit tot strategische gouden aandelen die vetorechten bieden. De rijksoverheid bezit bijvoorbeeld aandelen in ABN AMRO, KLM en Air France-KLM.
TenneT
TenneT is een volledige staatsdeelneming, wat betekent dat de Nederlandse staat 100% van de aandelen bezit. Voor gedetailleerde informatie over de aandelenbelangen van de rijksoverheid, inclusief die van TenneT, kunt u de jaarlijkse begroting en kamerstukken raadplegen — deze documenten zijn openbaar. Dit biedt u de meest actuele en officiële gegevens over de betrokkenheid van de overheid bij bedrijven als TenneT.
Schiphol Group
Over een aandelenbelang van de Nederlandse overheid in Schiphol Group zijn geen specifieke feiten beschikbaar. Actuele gegevens over staatsdeelnemingen vindt u in de jaarlijkse begroting van de rijksoverheid. Kamerstukken en begrotingen geven inzicht in de overheidsbetrokkenheid bij bedrijven. Zo blijft u op de hoogte van aandelenbelangen, ook die in Schiphol Group.
Gasunie
Gasunie is een staatsbedrijf in Nederland. Het bedrijf transporteert aardgas door Nederland. Het is ook verantwoordelijk voor dit transport. Gasunie heeft een LNG-terminal geïmplementeerd in de Rijnmond. In 2023 werd Gasunie gezien als energie-ondernemer. Het functioneerde toen ook als investeringsafdeling van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK). Gasunie is betrokken bij projecten voor een duurzame en toekomstbestendige energievoorziening. Een voorbeeld hiervan is de aanleg van een deel van de Delta Rijn Corridor.
Nederlandse Spoorwegen
De Nederlandse Spoorwegen (NS) is een staatsdeelneming. De Nederlandse Staat is de enige aandeelhouder van NV Nederlandse Spoorwegen. Dit betekent dat de overheid volledige zeggenschap heeft over het spoorwegbedrijf.
Holland Casino
Holland Casino is een gokbedrijf dat volledig eigendom is van de Nederlandse staat. Het bedrijf mag sinds 1 oktober 2021 online kansspelen aanbieden. Holland Casino is een van de grootste uitbaters van goksites in Nederland.
Urenco
Voor actuele gegevens over staatsdeelnemingen raadpleegt u de jaarlijkse begroting van de rijksoverheid. Deze documenten geven inzicht in de bedrijven waarin de staat aandelen heeft.
Staatsloterij
De Staatsloterij is geen directe staatsdeelneming in de zin van een bedrijf waarin de overheid aandelen bezit. Een gedetailleerd overzicht van alle overheidsdeelnemingen is te vinden in de jaarlijkse Rijksbegroting. Hierin wordt transparant gemaakt welke ondernemingen geheel of gedeeltelijk in handen zijn van de staat.
Havenbedrijf Rotterdam
Het Havenbedrijf Rotterdam is gezamenlijk eigendom van de gemeente Rotterdam en de Nederlandse overheid. Dit maakt het een van de bedrijven waarin de overheid aandelen heeft. Het Havenbedrijf is niet beursgenoteerd. Het opereert vanuit Rotterdam onder Nederlandse jurisdictie.
ProRail
ProRail is een zelfstandig bestuursorgaan (ZBO) en geen vennootschap waarin de Nederlandse overheid een direct aandelenbelang heeft zoals bij commerciële bedrijven. De overheid is wel de opdrachtgever en financier. Voor een compleet en actueel overzicht van de overheidsdeelnemingen in bedrijven is de jaarlijkse begroting van de rijksoverheid de aangewezen bron. Deze documenten verschaffen inzicht in de entiteiten waarin de staat participeert.
Regionale waterbedrijven
Over de aandelenbelangen van de Nederlandse overheid in regionale waterbedrijven zijn geen specifieke details beschikbaar. De eigendomsstructuur van deze bedrijven kan per regio verschillen. Voor actuele en gedetailleerde informatie raadpleegt u de jaarlijkse begroting van de rijksoverheid. Ook de websites van de betreffende waterbedrijven bieden inzicht in hun aandeelhouders.
Wat zijn staatsdeelnemingen en waarom heeft de staat aandelen?
De Nederlandse overheid bezit aandelen in diverse bedrijven, de zogenaamde staatsdeelnemingen. Dit doet de staat vaak om strategische belangen te waarborgen of om publieke taken uit te voeren. Denk aan infrastructuur, energievoorziening of andere sectoren die van groot maatschappelijk belang zijn. Het gaat hierbij niet alleen om winst maken, maar vooral om de continuïteit en beschikbaarheid van essentiële diensten. Voor gedetailleerde redenen per specifieke deelneming kunt u de jaarlijkse begroting van de rijksoverheid raadplegen.
Hoe bepaalt de rijksoverheid welke bedrijven zij aanhoudt?
De rijksoverheid bepaalt haar aandelenbelangen op basis van beleid en strategische overwegingen. Deze beslissingen zijn vaak gekoppeld aan het waarborgen van publieke belangen en de continuïteit van essentiële diensten.
Specifieke, gedetailleerde criteria voor deze afwegingen zijn niet publiek bekend. Voor een volledig overzicht en de onderbouwing van de staatsdeelnemingen raadpleegt u de jaarlijkse begroting. Ook de kamerstukken van de rijksoverheid bieden hier inzicht in.
Wat betekent een aandelenbelang voor invloed, risico en rendement?
Een aandelenbelang betekent dat risico en rendement nauw met elkaar verbonden zijn. Hogere potentiële rendementen op aandeleninvesteringen gaan gepaard met een groter risico. Dit is een fundamentele relatie in de financiële wereld.
Het rendement van een aandelenbelegging bevat een risicopremie. Deze premie is een extra vergoeding voor het hogere risico dat u neemt. Meer risico leidt meestal tot een hoger potentieel rendement. Dit verklaart waarom aandelen een hoger rendement kunnen bieden.
Hoe vind je actuele informatie in begroting, kamerstukken en brieven van de staatssecretaris?
U vindt actuele informatie over begrotingen, kamerstukken en brieven van de staatssecretaris via de Tweede Kamer en de Algemene Rekenkamer. Wetgeving, voortgangsrapportages en jaarverslagen worden naar de Tweede Kamer gestuurd. Stukken binnen de overheid worden zelfs dagelijks naar de Tweede Kamer verstuurd.
De Algemene Rekenkamer publiceert jaarlijks brieven met aandachtspunten voor het parlement. Zij sturen na Prinsjesdag begrotingsbrieven met aandachtspunten per departement. Ook publiceren zij nieuwsberichten over aandachtspunten bij ontwerpbegrotingen van ministers. Een voorbeeld hiervan is de brief over de ontwerpbegrotingen van 2024. Parlementariërs gebruiken deze informatie bij begrotingsbehandelingen. Ook zijn er rapporten in het transparante koffertje met informatie over uitgaven van belastinggeld door ministers en staatssecretarissen.
Wat zijn aandelen in een bedrijf?
Aandelen in een bedrijf vertegenwoordigen eigendom in die onderneming, vaak aangeduid als stukjes eigendom of individuele eenheden. Deze eenheden vormen een deel van het totale kapitaal van het bedrijf. Als aandeelhouder heeft u recht op mede-eigendom. Gewone aandelen, ook wel equity shares, geven u een aandeel in de winst van het bedrijf via dividenden.
Is Schiphol een staatsdeelneming?
Ja, Schiphol is een staatsdeelneming. De Nederlandse rijksoverheid bezat per februari 2025 70 procent van de aandelen in de Koninklijke Schiphol Group. Andere aandeelhouders zijn de gemeenten Amsterdam en Rotterdam, en Groupe ADP. De gemeente Amsterdam heeft een aandelenbelang van 25 procent. In december 2023 hadden de gemeenten Amsterdam en Rotterdam gezamenlijk 30 procent van de aandelen. Schiphol wordt gezien als een bedrijf van nationaal belang en is een grote werkgever in Nederland.
Hoeveel aandelen heeft de overheid in KLM?
De Nederlandse overheid is aandeelhouder in zowel KLM als Air France-KLM. Per februari 2025 bezat de overheid bijna 6 procent van de aandelen in KLM. Op diezelfde datum had de rijksoverheid 9 procent van de aandelen in Air France-KLM. De Franse staat is de grootste aandeelhouder van Air France-KLM met 17,6 procent en dubbel stemrecht. Nederland wil de zeggenschap en betrokkenheid in Air France-KLM beter veiligstellen. Dit is belangrijk gezien het publieke belang van investeringsbeslissingen en governance. Meer details over de aandelen van de staat in KLM vindt u op rendementbeleggen.nl.
Wat valt onder sector overheid?
De sector overheid, ook wel de overheidssector of simpelweg overheid genoemd, omvat alle organisaties die tot de overheid behoren. Deze sector staat ook bekend als de publieke wereld. De overheidssector bevat organisaties zoals gemeenten en provincies. Gemeenten vallen als sector in Nederland binnen de sector overheid. Soms wordt ook de semi-overheid tot de overheidssector gerekend.