Is KLM van overheid?

KLM is niet volledig eigendom van de Nederlandse overheid, maar de Nederlandse staat heeft wel een aanzienlijk aandeel en is nauw betrokken bij de luchtvaartmaatschappij. De overheid bezat in september 2003 al 14 procent van de KLM-aandelen en heeft sindsdien diverse vormen van steun verleend, met name tijdens en na de coronacrisis.

De betrokkenheid van de Nederlandse staat bij KLM gaat verder dan alleen het aandeelhouderschap. Vooral tijdens de coronacrisis was de overheid nauw betrokken en verleende zij aanzienlijke financiële steun. Het kabinet steunde de luchtvaartmaatschappij met een bedrag van 3,4 miljard euro. Deze staatssteun, die tot 2023 werd verleend, kwam in verschillende vormen:

• Financiële steun, zoals het eerder genoemde bedrag van 3,4 miljard euro.
• Ontheffingen en vrijstellingen, onder andere op het gebied van natuur- en omgevingsvergunningen.
• Overheidskredieten met terugbetaling gegarandeerd door de overheid, hoewel KLM dit krediet per 17 februari 2023 heeft stopgezet.

De politieke voorkeursbehandeling in Den Haag tijdens de coronacrisis benadrukt de emotionele en strategische waarde die aan KLM wordt gehecht. Echter, deze steun kwam niet zonder voorwaarden. Vanwege de staatssteun was KLM gebonden aan strenge voorwaarden, die werden opgelegd door de overheid en een staatsagent.

Ondanks de nauwe banden en de financiële injecties, is de relatie tussen de Nederlandse staat en KLM complex en niet altijd eenduidig. Zo gaf Minister Hoekstra op 30 april 2020 nog volledige beleidsvrijheid aan KLM bij de coronasteun. Dit toont aan dat de overheid niet altijd directe controle uitoefent op de dagelijkse bedrijfsvoering. Een ander voorbeeld van deze complexe dynamiek is dat KLM in het eerste kwartaal van 2023 de Nederlandse overheid juridisch heeft gedaagd. Dit gebeurde naar aanleiding van situaties waarin de overheid grenzen stelde aan steun of vergunningen. Dit illustreert dat KLM, ondanks de overheidsbetrokkenheid, een zekere mate van onafhankelijkheid behoudt en niet volledig onder controle van de staat opereert. Voor verdere inzichten in de verhouding tussen de Nederlandse staat en haar deelnemingen, kunt u hier meer lezen.