Wat gebeurt er met aandelen bij renteverhoging?

Als de rente stijgt, kunnen aandelen in uw beleggersportefeuille dalen. Hogere rentetarieven maken aandelen minder aantrekkelijk en verhogen de disconteringsvoet voor toekomstige winsten. Dit kan leiden tot een waardedaling van zowel aandelen als obligaties, en kapitaal kan verschuiven van dividendaandelen naar andere inkomstenbeleggingen zoals obligaties. Op deze pagina leest u meer over de mechanismen achter deze bewegingen en hoe u hierop kunt inspelen.

Direct antwoord: wat doet een hogere rente met aandelen?

Een hogere rente maakt aandelen minder aantrekkelijk en leidt doorgaans tot lagere aandelenkoersen. Dit komt doordat hogere rentetarieven de financieringskosten voor bedrijven verhogen, wat hun winsten kan doen dalen. Daarnaast zorgt een stijgende rente voor minder aantrekkelijke aandelenwaarderingen.

Beleggers vinden dan aantrekkelijkere alternatieven, zoals obligaties, waardoor kapitaal verschuift en de afname van aandelenkoersen veroorzaakt wordt. Hogere rentetarieven gaan vaak gepaard met een daling van aandelenkoersen en verlagen de waarde van uw aandelenportefeuille. Het effect van een stijgende rente is vaak groter bij groeiaandelen, omdat hun verwachte kasstromen verder in de toekomst liggen.

Waarom stijgende rente aandelen onder druk zet

Een stijgende rente zet aandelen onder druk, wat vaak leidt tot dalende koersen. Dit komt doordat hogere rentetarieven de financieringskosten voor bedrijven verhogen en de aantrekkelijkheid van aandelen verminderen. Investeerders eisen bovendien een hogere nominale waarde van aandelen bij hoge rentetarieven, wat de winst van ondernemingen onder druk zet.

Hogere financieringskosten voor bedrijven

Hogere financieringskosten voor bedrijven remmen bedrijfsinvesteringen. Dit komt doordat hoge rentetarieven leiden tot duurdere bedrijfsleningen en verminderde investeringen. Hogere kapitaalkosten voor ondernemingen hebben een negatief effect op investeringsbeslissingen. Voor schuldbeladen bedrijven kunnen hogere financieringskosten zelfs leiden tot een toename van faillissementen, vooral als zij nieuwe rentelasten niet kunnen dragen. Ook de bedrijfsmodellen van bedrijven met herfinancieringen staan vanaf 2025 onder druk. Bovendien veroorzaken hogere leen- en financieringskosten een stilstand in de venture capital en private equity investeringsmarkt, wat al vanaf 2021 leidde tot een afname in durfkapitaal. Uiteindelijk worden deze toegenomen financieringskosten van bedrijven vaak volledig doorberekend aan de eindconsument.

Lagere waardering van toekomstige winsten

Een hogere rente verlaagt de actuele waarde van toekomstige winsten. Dit komt doordat een hogere rente de disconteringsvoet verhoogt. De aandelenmarkt probeert altijd toekomstige winsten te waarderen. Vooral groeibedrijven baseren hun waardering op gedisconteerde toekomstige winstverwachtingen. Deze winstverwachtingen liggen vaak ver in de toekomst. Daardoor worden hun toekomstige winsten minder waard voor beleggers bij een hogere rente. Een lagere disconteringsvoet maakt toekomstige winsten juist waardevoller. Winstverwachtingen van reeds winstgevende bedrijven liggen dichterbij, wat hen minder gevoelig maakt.

Sterkere concurrentie van sparen en obligaties

Een hogere rente zorgt voor sterkere concurrentie van sparen en obligaties. Sparen wordt aantrekkelijker door gestegen rente, vooral als de inflatie gelijk blijft. Hogere spaarrentes verhogen de aantrekkelijkheid van sparen voor consumenten. Tegelijkertijd maken hogere rentetarieven obligaties aantrekkelijker als investering. Rond 2022 leidde toenemende rente in financiële markten al tot stijgende effectieve rentes op obligaties. De hogere opbrengsten van obligaties vergroten de aantrekkelijkheid ten opzichte van aandelen. Dit verlaagt de vraag naar aandelen, omdat beleggers aantrekkelijkere alternatieven hebben dan duurzame projecten.

Welke aandelen reageren het sterkst op rentewijzigingen?

Groeiaandelen reageren het sterkst op rentewijzigingen, omdat hun verwachte kasstromen ver in de toekomst liggen. Waardeaandelen zijn minder gevoelig voor deze schommelingen en kunnen de voorkeur krijgen bij stijgende rentestanden. Veranderingen in rentetarieven beïnvloeden ook het rendement van vastgoedaandelen en de algehele volatiliteit van de aandelenmarkt.

Groeiaandelen

Groeiaandelen zijn aandelen van bedrijven met snelle groei en een hoog groeipotentieel. Deze bedrijven keren weinig of geen dividend uit aan aandeelhouders, omdat ze hun winst investeren in eigen groei. Ze bieden potentieel voor hoge rendementen en een aanzienlijke stijging van de aandelenkoers in de tijd. Dit type aandeel past bij risicovolle beleggers die significante winst ambiëren. Houd er rekening mee dat er een hoger risico is op kortetermijnverliezen. Voor wie bijvoorbeeld op snelle vermogensgroei mikt, kunnen groeiaandelen interessant zijn.

Waardeaandelen

Waardeaandelen zijn aandelen die als ondergewaardeerd worden beschouwd. Ze hebben een lage koers-winstverhouding (P/E-ratio) en een laag gewaardeerde beurskoers. Dit betekent dat ze meestal handelen onder het werkelijke potentieel van het bedrijf. Waardeaandelen zijn goedkoop ten opzichte van hun intrinsieke waarde. Ze zijn vaak van gevestigde bedrijven met een aantrekkelijke boekwaarde in verhouding tot de beurswaarde. Waardeaandelen zijn gemiddeld goedkoper in aanschaf dan groeiaandelen. Deze aandelen bieden een marge van veiligheid en een extra veiligheidsmarge dankzij solide fundamenten. Bovendien keren waardeaandelen meestal aanzienlijke dividenden uit.

Financiële aandelen en banken

Financiële aandelen, zoals die van banken, reageren anders op een rentestijging dan andere sectoren. Hogere rentes kunnen de winstmarges van banken verbeteren, omdat ze meer verdienen aan leningen. Tegelijkertijd kan een economische vertraging door hogere rentes de vraag naar leningen verminderen. De exacte impact hangt af van de specifieke bank en de economische omstandigheden.

Wat doet de centrale bank met de rente?

Centrale banken stellen de beleidsrente vast, een essentieel instrument om de rentetarieven van banken te beïnvloeden. Ze gebruiken deze rentevoet als hoofdtool van monetair beleid om de inflatie te beheersen en de economische activiteit te reguleren. Vaak verhogen ze de rente om de economie af te remmen en inflatie te bestrijden, wat leidt tot hogere leenkosten voor consumenten en bedrijven. Dit vermindert de vraag en helpt prijzen te verlagen. De redenen voor deze renteverhogingen en de specifieke betekenis van termen zoals de federal funds rate en beleidsrente worden verderop uitgelegd.

Waarom verhogen centrale banken de rente?

Centrale banken verhogen de rente voornamelijk om inflatie te bestrijden. Ze doen dit bij hoge inflatie om oververhitting en stijgende prijzen te voorkomen. Het doel is buitensporige uitgaven te beteugelen en inflatiedruk te verminderen. Dit vermindert lenen door het duurder te maken en maakt sparen aantrekkelijker. De doelstelling is vaak om inflatie terug te brengen naar 2 procent. Deze renteverhoging is een monetaire beleidsmaatregel die leidt tot hogere leenkosten voor consumenten en bedrijven. Agressieve renteverhogingen kunnen echter een recessie veroorzaken en economische groei vertragen.

Wat betekenen federal funds en beleidsrente?

De Federal Funds Rate is het overnight rentetarief dat banken in de Verenigde Staten onderling hanteren. Deze rente, ook wel de 'Federal Funds Effective Rate' genoemd, wordt dagelijks vastgesteld als een gewogen gemiddelde van transacties tussen banken. Fed beleidsmakers bepalen deze rente, die lang de basis vormde voor het rentebeleid. Tegenwoordig houdt de Federal Reserve (Fed) de effectieve federal funds rate binnen een doelbereik door rente op reserves te betalen. Het doel is een neutraal monetair beleid te weerspiegelen, met een rente die gelijk is aan of iets boven de kerninflatie ligt.

Wat betekent een hogere rente voor rendement en portefeuille?

U merkt een hogere rente direct in het rendement van uw beleggingen en de samenstelling van uw portefeuille. Hogere rentetarieven kunnen leiden tot lagere aandelenkoersen, mede door hogere financieringskosten voor bedrijven. Ook kunnen hogere rentes leiden tot verminderde consumptie en investeringen. Tegelijkertijd verhoogt een hogere rente de aantrekkelijkheid van obligaties ten opzichte van aandelen. Dit beïnvloedt het verwachte rendement van aandelen, de waarde van obligaties en de spreiding binnen uw portefeuille, en vraagt om een heroverweging van uw financiële planning.

Effect op verwacht rendement van aandelen

Een rentestijging kan het verwachte rendement op aandelen beïnvloeden. Hoewel een rentestijging kan leiden tot een stijging van het verwachte rendement op aandelen, drukken renteverwachtingen en economische groei neer op het aandelenrendement. Het verwachte rendement op aandelen is minder aantrekkelijk geworden door afzwakkende wereldwijde groei. In een efficiënte markt is dit rendement gekoppeld aan de rentevoet op obligaties. Het gemiddeld verwacht rendement op vermogen wordt ook beïnvloed door spaarrente, aandelenmarktrendement en woningmarktontwikkeling. Voor de komende jaren wordt het verwachte rendement op aandelen geschat op 5 procent per jaar. Een daling van de aandelenmarkt verbetert juist het verwachte toekomstige rendement voor aandeelhouders. Op lange termijn hebben aandelenbeleggingen potentie voor veel hogere rendementen, omdat aandelen in waarde stijgen door bedrijfswinst en groei.

Gevolgen voor obligaties en spreiding

Een rentestijging heeft gevolgen voor obligaties en de spreiding van uw beleggingsportefeuille. Beleggers verkopen hun belangen in obligaties, wat leidt tot een daling van obligatieprijzen en een stijging van het rendement. Obligaties kunnen wel functioneren als een buffer tegen stijgende rentes.

Spreiding is een belangrijk devies voor beleggers. Dit geldt voor vermogenscategorieën zoals aandelen, obligaties, cash en vastgoed. Obligaties kunnen specifiek worden gebruikt voor een betere spreiding. Een brede spreiding in aandelen en veilige obligaties beperkt uw beleggingsrisico. Obligaties kunnen koersdalingen van aandelen compenseren.

U bereikt spreiding door uw inzet te verdelen over verschillende vermogenscategorieën, zoals aandelen en obligaties. Binnen obligaties spreidt u verder door een portefeuille samen te stellen met diverse soorten obligaties. Denk aan staatsobligaties en risicovollere obligaties. Spreiding van obligaties over verschillende sectoren en looptijden verbetert de risicospreiding. U moet uw inzet spreiden om risico's te beperken.

Wat betekent dit voor financiële planning?

Stijgende rentes beïnvloeden uw financiële planning op meerdere manieren. Lenen wordt duurder, terwijl sparen en obligaties aantrekkelijker kunnen worden. Dit vraagt om een heroverweging van uw beleggingsstrategie, vooral met betrekking tot aandelen. Voor actuele adviezen over uw persoonlijke situatie raadpleegt u een financieel adviseur of de informatie van het Nibud.

Hoe kun je als belegger reageren op een rentestijging?

Als belegger kunt u op een rentestijging reageren door uw beleggingsstrategie aan te passen. Dit omvat het herinvesteren van vrijgekomen geld tegen hogere rentes, wat het rente-op-rente effect benut. Stijgende rentetarieven maken laag-risico beleggingen aantrekkelijker, zoals obligaties, en leiden tot een verplaatsing van kapitaal van dividendaandelen. Beleggers die individuele obligaties aanhouden, kunnen de opbrengst herbeleggen tegen een hogere rente en profiteren van een steilere rentecurve. De volgende stappen helpen u hierbij:

• Uw portefeuille spreiden over sectoren en regio's.
• Een bewuste keuze maken tussen aandelen, obligaties en cash.
• Het juiste moment bepalen om te herwegen of bij te kopen.

Spreiden over sectoren en regio's

Spreiden over sectoren en regio's betekent dat u uw beleggingen verdeelt over verschillende bedrijven, sectoren en geografische gebieden. Dit verkleint uw beleggingsrisico en helpt u beter omgaan met marktvolatiliteit. Door investeringen te spreiden over diverse activaklassen, sectoren en regio's, beheert u risico's effectief en streeft u naar langetermijngroei. U beperkt zo de blootstelling aan problemen bij één bedrijf of een minder presterende sector. Dit is belangrijk bij regionale of sectorale verschillen, zoals de coronacrisis liet zien. Voor aandelen betekent dit het spreiden over verschillende bedrijven, sectoren en geografische locaties. Denk hierbij aan sectoren zoals technologie, gezondheidszorg of energie.

Kiezen tussen aandelen, obligaties en cash

De keuze tussen aandelen, obligaties en cash hangt af van uw financiële situatie en doelen. U moet uw investeringshorizon, risicotolerantie en inkomensbehoeften overwegen. De keuze tussen aandelen en vastrentende beleggingen hangt af van uw investeerdersprofiel. Aandelen bieden een hoger groeipotentieel, maar ook meer risico. Obligaties zijn stabieler met lagere rendementen. Vrijwel alle beleggers moeten een combinatie van aandelen, obligaties en cash in hun portefeuille hebben. Een geschikte mix is cruciaal voor de meeste beleggers. Als u slapeloze nachten krijgt van forse beursbewegingen, kunt u overwegen om van aandelen naar obligaties te herbalanceren voor risicobeperking.

Wanneer herwegen of bijkopen verstandig kan zijn

Het is verstandig om aandelen bij te kopen wanneer de prijzen laag zijn of tijdens marktcorrecties. U profiteert dan van lagere instapprijzen en toekomstige herstelperiodes. Wees wel voorzichtig en koop stapsgewijs en gespreid bij, zoals Bustelberg adviseert. Maandelijks gespreid bijkopen helpt bovendien om te voorkomen dat u te duur inkoopt bij beursdalingen.

Wat doet renteverhoging met aandelen?

Een renteverhoging zorgt er doorgaans voor dat aandelen minder aantrekkelijk worden en de koersen dalen. Dit komt doordat bedrijven hogere financieringskosten krijgen, wat hun winsten drukt en de waardering van toekomstige winsten verlaagt. Ook verschuift kapitaal van dividendaandelen naar aantrekkelijkere obligaties, wat de aantrekkelijkheid van aandelen verder vermindert. Hogere renteniveaus veranderen ook de financiële afweging voor aandeleninkoop bij bedrijven. Toch is het effect van een renteverhoging niet automatisch negatief voor alle bedrijven; dit hangt af van hun specifieke situatie.

Wat gebeurt er met aandelen als de rente stijgt?

Een stijging van de rente leidt vaak tot een daling van aandelenkoersen. Dit komt doordat stijgende rentetarieven de waardering van aandelen minder aantrekkelijk maken. Een hogere rente levert namelijk een hogere disconteringsvoet op voor toekomstige winsten, wat een correctie van aandelenwaarderingen veroorzaakt. Prijzen van gewone aandelen zijn bijzonder gevoelig voor deze stijgende rentetarieven, omdat ze de kapitaalkosten en leenlasten voor bedrijven verhogen. Dit kan de marktwaarde van het aandelenkapitaal negatief beïnvloeden. Veranderingen in rentepercentages zorgen ervoor dat de prijs van aandelen daalt, mede doordat hogere rente leidt tot een overheveling van geld van aandelen naar spaarrekeningen en vastrentende waarden. Begin 2025 veroorzaakte een stijgende rente bijvoorbeeld een grotere allocatie naar vastrentende waarden in beleggersportefeuilles. Het effect van stijgende rente op de aandelenkoers is bovendien groter bij groeiaandelen, die hierdoor gevoeliger zijn voor renteveranderingen.

Is rentedaling goed voor aandelen?

Een rentedaling is over het algemeen gunstig voor aandelenmarkten. Lagere rentes zorgen voor mogelijke winstgroei en hogere aandelenkoersen, omdat bedrijven goedkoper kunnen lenen. Dit bevordert stijgingen op de beurs, zoals in 2024 te zien was op de AEX-index. Dalende rentes kunnen de aandelenmarkt stimuleren, doordat aandelen aantrekkelijker worden dan spaarrekeningen of obligaties. In de eerste negen maanden van 2024 zorgden dalende rentes en stijgende winsten voor bovengemiddelde rendementen voor aandelenbeleggers. De algemene aandelenmarkt doet het goed bij rentedaling, mits er geen onvoorziene negatieve gebeurtenissen zijn. Beleggers verwachten renteverlagingen, wat de interesse in goedkope maar solide aandelen met stabiele cashflow vergroot. Ook kan een dalende rente, zeker bij onzekerheid over winstontwikkeling, de vraag naar veilige waardeaandelen stimuleren.

Wat doet de beurs als de rente stijgt?

Als de rente stijgt, dalen aandelenkoersen vaak. Een hogere rente maakt aandelen minder aantrekkelijk, omdat de disconteringsvoet voor toekomstige winsten omhooggaat. Dit betekent dat de waardering van aandelen daalt. Bedrijven krijgen ook te maken met hogere leenkosten, wat hun winst kan drukken. Tegelijkertijd worden obligaties en spaargeld aantrekkelijker door de hogere rendementen. Beleggers verplaatsen dan kapitaal van aandelen naar deze alternatieven, omdat ze een hoger rendement eisen.

Waarom reageren banken anders dan andere aandelen op renteverhogingen?

Banken reageren anders op renteverhogingen dan andere aandelen, omdat hun verdienmodel direct gekoppeld is aan rentetarieven. Ze verdienen geld aan rentebaten en kunnen hun operationele winstmarges verbeteren bij hogere rentes. Vaak verhogen banken de rente op leningen sneller dan de rente op spaargeld. Dit zorgt voor hogere rente-inkomsten, bijvoorbeeld doordat klanten een hogere hypotheekschuld aanhouden. Tussen eind 2021 en 2023 verhoogden bankinstellingen wereldwijd hun eigen rentetarieven, net als Rabobank, ING en ABN AMRO in Nederland. Toch reageerden de beurskoersen van grote banken in de eerste helft van 2022 niet altijd positief op deze stijgingen. Rentestijgingen kunnen banken nerveus maken, omdat het hun verdienmodel voor kredietverstrekking kan aantasten. Ook staan banken onder druk om hogere spaarrentes aan te bieden als de beleidsrente stijgt. Voor banken is het dus een complex spel van rentebaten en concurrentiedruk.