Aandelen in tijden van oorlog

Aandelen in tijden van oorlog laten vaak een specifiek gedrag zien op de financiële markten. Het gedrag van aandelen tijdens geopolitieke onrust en de veranderingen in aandelenkoersen worden uitgebreid besproken. Beleggen in oorlogssituaties beïnvloedt de waarde van aandelen, en dit artikel legt uit wat het effect is op aandelen in oorlogen en hoe u hierop kunt reageren.

Wat gebeurt er met aandelen bij oorlog?

Wat er met aandelen gebeurt bij oorlog, is niet eenduidig. Aandelen reageren op geopolitieke onrust, wat veranderingen in de koersen veroorzaakt. Het gedrag van aandelen in tijden van oorlog is complex en beïnvloedt de beleggingswereld.

Oorlog heeft een inconsistent effect op de aandelenmarkten. De impact hangt af van de duur, ernst en de betrokken belangen van het conflict. Historisch gezien presteert de aandelenmarkt tijdens oorlogen vaak positief. Zo steeg de koers van de Amerikaanse aandelenmarkt tijdens de resterende jaren van de Tweede Wereldoorlog. De Amerikaanse aandelenmarkt presteert over het algemeen goed tijdens oorlogsperiodes.

Welke sectoren blijven vaak sterker?

Defensieve sectoren blijven vaak sterker in volatiele markten en tijden van oorlog. Sectoren zoals gezondheidszorg, nutsvoorzieningen en consumentengoederen kenmerken zich door een constante vraag, ongeacht economische omstandigheden. Deze recessiebestendige sectoren leveren historisch betere prestaties en weerstaan economische fluctuaties beter dan andere sectoren tijdens een recessie.

Defensieve sectoren

Defensieve sectoren zijn minder gevoelig voor economische ontwikkelingen. Ze presteren historisch beter tijdens negatieve marktcycli en recessies. Dit komt doordat ze essentiële diensten en producten leveren die consumenten altijd nodig hebben, ongeacht de economische situatie. Denk hierbij aan de consumentenbasisgoederen-sector, zoals levensmiddelen, en sectoren als gezondheidszorg en telecommunicatie in Nederland. Ook nutsvoorzieningen zijn voorbeelden van defensieve sectoren. Aandelen in deze sectoren brengen een laag risico met zich mee door hun stabiele bedrijfsmodel. Nutsbedrijven worden ook als defensief beschouwd, zoals vermogensbeheerder Luuk Holtappels van ING aangeeft. Deze sectoren presteren beter tijdens bredere marktcorrecties.

Energie en grondstoffen

Energie en grondstoffen zijn belangrijke categorieën binnen de beleggingswereld. Grondstoffen omvatten onder andere energie, landbouwproducten, levend vee, industriële metalen en edelmetalen. Energie is een hoofdcategorie van grondstoffen. Energiegrondstoffen worden verhandeld als energiematerialen en brandstoffen, voornamelijk voor huishoudens en industrieën. Voorbeelden hiervan zijn aardgas, olie, uranium, ethanol, steenkool, ruwe olie, stookolie en diesel. De prijzen van energiegrondstoffen, zoals olie en aardgas, worden sterk beïnvloed door wereldwijde vraag- en aanboddynamiek.

Defensie en cybersecurity

Cybersecurity is de praktijk van bescherming van systemen, netwerken en programma's tegen digitale aanvallen. Een storing bij Defensie toonde aan dat Nederland zonder cybersecurity stilstaat. Dit onderstreept het belang van cybersecurity om Nederland operationeel te houden, zoals Bart Collard signaleerde. Het Ministerie van Defensie beschikt over de benodigde kennis en kunde op dit gebied. Zo is er voldoende expertise om de cybersecurity van het grenstoezicht op Schiphol te waarborgen. De Nederlandse defensie op cybergebied wordt als goed beoordeeld. Nederlandse cybersecurityspecialisten hebben een goede reputatie in de bescherming van infrastructuur. Over het algemeen is de Nederlandse defensieve cybersecurity voldoende op orde.

Welke risico’s spelen op de financiële markten?

Op de financiële markten spelen diverse risico's die de waarde van beleggingen kunnen beïnvloeden, zoals marktvolatiliteit, economische neergangen en geopolitieke gebeurtenissen. U kunt hierdoor uw ingelegde geld verliezen door schommelingen in financiële markten. Marktrisico is het risico dat de waarde van markten daalt en omvat systematische, externe factoren die de hele markt beïnvloeden, buiten de controle van individuele bedrijven. Dit onvermijdelijke risico wordt veroorzaakt door economische schommelingen en politieke gebeurtenissen, met factoren zoals veranderende rentetarieven, wisselkoersen, inflatie en grondstofprijzen. Specifieke risico's die hieronder verder worden toegelicht, zijn onder meer de olieprijs en inflatie, verstoringen in handel en toelevering, en schommelingen op de beurs.

Olieprijs en inflatie

De olieprijs heeft een sterke invloed op inflatiepercentages. Stijgende olieprijzen veroorzaken inflatie, omdat dit leidt tot hogere kosten voor goederen en diensten. Een plotselinge stijging van olieprijzen bevordert inflatie. Olieprijzen zijn ingebed in veel producten op de consumentenmarkt, wat betekent dat inflatie de olieprijs nauw volgt. Een stijging van olie- en grondstofprijzen heeft effect op de inflatiecijfers in Nederland. Zo veroorzaakten gestegen olieprijzen in 2021 een lichte stijging van de inflatie. Andersom heeft een lagere olieprijs een drukkend effect op de inflatie, zoals in december 2023.

Verstoring van handel en toelevering

Verstoring van handel en toelevering ontstaat door geopolitieke spanningen en onverwachte gebeurtenissen. Geopolitieke spanningen en conflicten in productielocaties hinderen de leveringsketens en handelsstromen van metalen en energie. Handelsoorlogen en -belemmeringen schaden bedrijven wereldwijd, wat leidt tot tekorten en hogere prijzen. Een tekort aan handelsfinanciering kan ook wereldwijde toeleveringsketens verstoren. Logistieke verstoringen veroorzaken exorbitant hoge vrachtprijzen en leveringsproblemen. Onverwachte gebeurtenissen zoals natuurrampen en pandemieën kunnen onderbrekingen of vertragingen in de levering van componentproducten veroorzaken. Dit beïnvloedt de aanvoer van producten en onderdelen en kan leiden tot onderbrekingen in de bedrijfsvoering.

Schommelingen op de beurs

Schommelingen op de beurs zijn een inherent onderdeel van beleggen. Beurzen en aandelenkoersen kunnen sterk fluctueren, waarbij beursgenoteerde bedrijven blootstaan aan waardeschommelingen. Deze schommelingen komen door bedrijfsprestaties, economische condities en marktsentiment. Ook het lemming-achtige gedrag van institutionele beleggers veroorzaakt schommelingen in aandelenkoersen, zoals Warren Buffett stelt. Korte termijn bewegingen ontstaan door het massale kopen en verkopen van aandelen door investeerders. Het volgen van dagelijkse schommelingen werkt averechts voor de kalmte van een belegger en kan leiden tot emotioneel beleggen. Koersschommelingen horen erbij, vooral als u belegt voor de lange termijn.

Hoe reageer je als belegger op oorlog?

Als belegger reageert u op oorlog door strategisch te denken en risicobewust te handelen. Sommige aandelen kunnen zelfs profiteren van een verhoogde vraag en rendement door conflicten. Het is verstandig om te overwegen of een defensievere strategie meer rust biedt. Ook kunt u kijken naar spreiding over verschillende activa, zoals goud of onroerend goed, om uw kapitaal te beschermen.

Rust bewaren bij koersdalingen

Beleggers moeten rust bewaren tijdens koersdalingen door het ‘ruis’ te negeren en niet te snel in hun portfolio te kijken. Een beleggingsadviseur helpt u bij het bewaren van rust. Dit is vooral nuttig bij paniek door een beursinstorting.

Spreiden over regio’s en sectoren

Spreiden over regio’s en sectoren is een belangrijke strategie om je beleggingsrisico te beperken. Door je investeringen te verdelen over verschillende bedrijven, sectoren en geografische gebieden, verklein je het risico op verlies. Dit helpt bij effectief risicomanagement en het nastreven van langetermijngroei, zelfs bij marktvolatiliteit. Een belegger die spreidt over sectoren, zoals de gezondheidssector, vermindert concentratierisico. Ook het spreiden van je aandelenportefeuille over verschillende regio's voorkomt regionale concentratierisico's. Zo voorkom je dat een neergang in één sector of regio een desastreus effect heeft op je totale portefeuille.

Cash, defensieve aandelen en ETF’s

Defensieve ETF’s zijn relevante instrumenten voor beleggers die veiligheid zoeken en hun cash willen beschermen. Deze ETF's bewijzen hun waarde als veiligheidsinstrumenten, vooral wanneer beleggers veiligheid zoeken door bijvoorbeeld een handelsoorlog. Een defensieve ETF-portefeuille beschermt tegen keiharde koersdalingen en is primair ontworpen als liquiditeitsbron tijdens beurscrashes. Expert Jeroen Boogaard van BeleggersBelangen adviseert dat defensieve ETF’s relevant blijven als beleggingsstrategie. Voor wie bescherming zoekt tegen koersdalingen, zijn defensieve ETF's een slimme keuze.

Welke scenario’s moet je als belegger volgen?

Als belegger moet u de toekomst zien als een verzameling van mogelijke paden en u voorbereiden op verschillende scenario's. Een langetermijnstrategie is essentieel voor succesvol beleggen, zelfs bij korte termijn schommelingen. U kijkt verder dan deze schommelingen en blijft markt- en economische trends volgen. De scenario's die u kunt overwegen, omvatten escalatie van conflicten, beperkte marktverstoringen of langdurige impact op energie en groei.

Escalatie van het conflict

Escalatie van het conflict betekent een toename van de spanningen. Verdere escalatie van een conflict kan de conflictspanningen verhogen. Zo kan een oorlog tussen Israël en Hamas escaleren naar directe buurlanden. Het conflict tussen Israël en Palestina leidt tot toenemende geopolitieke spanningen. De oorlog in het Midden-Oosten kan verder escaleren, al betekent dit niet automatisch een veel hogere olieprijs.

Beperkte verstoring van markten

Beleids- en gebeurtenisgedreven marktcorrecties zijn historisch kort van duur. Dit resulteert in tijdelijke marktdalingen. Korte termijn marktschommelingen kunnen wel onrust veroorzaken bij beleggers. Deze correcties kunnen leiden tot economische zwakte. Meer onrust op de markten kan de waarderingen van bedrijven onder druk zetten. Tot maart 2025 leidden handelsconflicten en abrupte marktbewegingen tot negatieve marktreacties. Historisch gezien, tot 2020, veroorzaakten langzame economische correcties negatieve marktreacties. Dit kwam door een afname van de economie en druk op de winst.

Langdurige impact op energie en groei

De energietransitie heeft een langdurige impact op zowel energie als economische groei. Groei van duurzame energiebronnen vermindert de vraag naar fossiele brandstoffen. Dit kan economische groei onafhankelijk maken van de energievraag. Toch kunnen onverwachte effecten de energietransitie afremmen. De wereldwijde vraag naar energie neemt toe, zij het beperkt, mede door de groei van grote bevolkingslanden, wat investeringen in elektriciteitsinfrastructuur stimuleert. Ook leidt de energietransitie tot een stevige vraag naar grondstoffen. Op de ultralange termijn kan duurzame energielevering de inflatiedruk verlagen, terwijl duurdere energie de groei in investeringen kan remmen.

Waarin investeren in oorlogstijd?

In oorlogstijd zoeken beleggers vaak naar veilige havens en activa die hun waarde behouden. Dit omvat traditionele opties zoals goud, zilver en onroerend goed, maar ook staatsobligaties en zelfs Bitcoin. Daarnaast kunnen specifieke aandelen en brede ETF's een rol spelen in een gediversifieerde portefeuille.

Waarin investeren in oorlogstijd?

Aandelen met stabiele kasstromen

Aandelen met stabiele kasstromen zijn dividendaandelen die bekendstaan om hun hoge dividendrendementen en betrouwbare geldstromen. Deze bedrijven worden gewaardeerd om hun winstgevendheid en consistente kasstromen. Dividendaandelen met een stabiel dividendbeleid bieden betrouwbare kasstromen, vaak door duurzame bedrijfsmodellen die hun geldstromen verankeren. Stabiele aandelen tonen historisch een consistent en voorspelbaar inkomsten- en winstpatroon. Dividend aandelen uit de consumentengoederen- en nutssector leveren voorspelbare kasstromen via stabiele dividendbetalingen. Hoewel ze minder hoge groeipercentages tonen, bieden ze beleggers stabiliteit en betrouwbare cashflow. Beleggers in dividendwaardige aandelen geven prioriteit aan stabiele dividendbetalingen en rendement, vooral in volatiele markten. Gezonde bedrijven met cashflow en dividend bieden beperkte maar stabiele winst, wat een veiligheidsgevoel geeft.

Bedrijven met prijszettingsmacht

Bedrijven met prijszettingsmacht kunnen hogere prijzen vragen zonder klanten te verliezen. Ze hebben de speelruimte om prijzen aan te passen zonder dat de vraag significant daalt. Dit stelt hen in staat om inflatie door te berekenen aan klanten, wat verliezen en risico's vermindert. Zulke bedrijven realiseren vaak hoge winstmarges, zelfs in uitdagende tijden. Ze kunnen prijzen verhogen om de omzet te stabiliseren en winst te maximaliseren, zonder aanzienlijk marktaandeel te verliezen. Denk aan grote farmaceutische en technologiebedrijven die hun prijzen kunnen verhogen. Hun sterke merkportfolio's en intellectueel eigendom dragen hieraan bij. Een prijsverhoging leidt dan tot hogere omzet en winst zonder extra investeringen.

Brede ETF’s voor spreiding

Brede ETF’s helpen u om uw beleggingen te spreiden. U investeert dan in veel verschillende aandelen of obligaties tegelijk. Dit vermindert het risico van individuele bedrijven of sectoren. Zeker in onzekere tijden, zoals bij geopolitieke onrust, kan dit rust geven. Voor specifieke ETF-producten en hun samenstelling kunt u de productinformatie van de aanbieders raadplegen.

Welke aandelen doen het goed in tijden van oorlog?

Wapen-, munitie- en defensieproducenten trekken aanzienlijke interesse op de aandelenmarkt bij verhoogd oorlogsrisico. Beleggers hebben investeringsmogelijkheden in aandelen die profiteren van oorlogssituaties. Defensiesector aandelen kunnen profiteren van waardestijging tijdens geopolitieke spanningen, mede door toegenomen overheidsuitgaven aan militaire uitrusting en technologie. Oorlogsspanningen dragen bij aan deze waardestijging, waardoor defensie-aandelen aantrekkelijk zijn en profiteren van toegenomen waardering in de markt. Ook oliebedrijven kunnen profiteren van stijgende aandelenkoersen in oorlogssituaties. Defensie-aandelen behaalden het afgelopen jaar een hoog beursrendement.

Wat gebeurt er met aandelen als er oorlog komt?

Het gedrag van aandelen in tijden van oorlog is onvoorspelbaar. Wereldwijde aandelenmarkten kunnen dalen door bedrijfsverstoringen als gevolg van oorlog. Historisch gezien presteerde de aandelenmarkt echter ook positief tijdens oorlogen, zoals de S&P500 tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een nadeel van marktonrust in oorlogstijd is zelfs het sluiten van aandelenbeurzen. Toch kunnen sommige aandelen in de economische context van oorlog profiteren van meer vraag en rendement. U moet als belegger rekening houden met de onzekerheid die oorlog met zich meebrengt op de beurzen.

Welke aandelen doen het goed in oorlogstijd?

Defensie-gerelateerde aandelen en oliebedrijven kunnen goed presteren in oorlogstijd. De defensiesector, inclusief wapen- en munitieproducenten, profiteert van waardestijging door oorlogsspanningen en geopolitieke onrust. Dit komt doordat ze aantrekkelijk zijn voor beleggers vanwege verhoogde overheidsuitgaven aan militaire uitrusting en technologie. Deze aandelen in oorlogstijd en oliebedrijven behaalden bijvoorbeeld in 2022 en het afgelopen jaar hoge beursrendementen. Over het algemeen presteren aandelenmarkten tijdens oorlogen vaak goed. Daarnaast functioneert goud als een waardevaste en veilige beleggingsvorm in tijden van conflicten.

Waarin investeren in oorlogstijd?

In oorlogstijd zoeken beleggers naar veilige havens om hun kapitaal te beschermen. Goud functioneert als een waardevaste investering tijdens crises. Een gouden belegging, zoals goudstaven of Napoléons en or munten, wordt beschouwd als een veilige beleggingsvorm. Ook onroerend goed wordt gezien als een stabiele belegging in onzekere tijden. Staatsobligaties bieden eveneens bescherming. Daarnaast zoeken investeerders tijdens mondiale crises hun toevlucht in veilige haven activa zoals goud, zilver en Bitcoin, waarbij institutionele beleggers specifiek in Bitcoin investeren bij angst voor wereldwijde inflatie. Deze diversificatie helpt uw kapitaal te beschermen tegen economische onzekerheid.