Wat gebeurt er met je aandelen als je overlijdt?
Aandelen vallen bij overlijden in de nalatenschap van de overledene en gaan vervolgens over op de erfgenamen, tenzij de overledene in een testament anders heeft bepaald of er sprake is van specifieke afspraken in een aandeelhoudersovereenkomst. Dit proces omvat ook de afrekening van inkomstenbelasting over de waarde van aanmerkelijkbelangaandelen.
Wanneer een aandeelhouder overlijdt, worden de aandelen beschouwd als onderdeel van zijn of haar nalatenschap. Dit betekent dat de aandelen in principe overgaan op de erfgenamen, conform de wettelijke regels van het erfrecht of volgens de bepalingen in een eventueel opgesteld testament. Het testament heeft hierbij voorrang op de wettelijke verdeling. Het is een complex proces waarbij verschillende aspecten, zoals de aard van de aandelen en bestaande overeenkomsten, een rol spelen.
De overgang van aandelen
De primaire bestemming van de aandelen na overlijden is de overgang naar de erfgenamen. Dit kan op twee manieren plaatsvinden:
- Wettelijk erfrecht: Als er geen testament is, worden de aandelen verdeeld onder de wettelijke erfgenamen, zoals de partner en kinderen, volgens de vastgestelde erfopvolging in de wet.
- Testament: De overledene kan in een testament expliciet hebben vastgelegd wie de aandelen erft. Dit kan een specifieke erfgenaam zijn, of de aandelen kunnen worden toebedeeld aan een legataris. Ook is het mogelijk om specifieke voorwaarden te verbinden aan de overdracht.
Fiscale gevolgen bij aanmerkelijk belang (AB-aandelen)
Een belangrijk aspect bij het overlijden van een aandeelhouder is de fiscale afrekening, met name bij zogenaamde aanmerkelijkbelangaandelen. Een aandelenhouder die in het bezit is van AB-aandelen (minimaal 5% van het geplaatste kapitaal van een vennootschap) moet uiterlijk bij overlijden afrekenen over de waarde van deze aandelen voor de inkomstenbelasting. Dit betekent dat de latente belastingclaim op de waardestijging van de aandelen tot uitdrukking komt. De erfgenamen kunnen in bepaalde situaties echter gebruikmaken van doorschuifregelingen, waardoor de belastingheffing wordt uitgesteld.
Specifieke situaties en uitzonderingen
Niet alle aandelen worden op dezelfde wijze behandeld. Er zijn specifieke regelingen voor bepaalde typen aandelen of situaties:
- Aandelen in een familiebedrijf: Bij familiebedrijven worden de aandelenoverdracht bij langdurige ziekte of overlijden van een aandeelhouder vaak gedetailleerd geregeld in een aandeelhoudersovereenkomst of statuten. Deze afspraken zijn essentieel om de continuïteit van de onderneming te waarborgen. Het kan hierbij gaan om een aanbiedingsplicht of een opkoopregeling.
- Inkoop eigen aandelen: Om te voorkomen dat het ondernemingsbelang fragmentariseert – bijvoorbeeld als erfgenamen de aandelen niet willen of kunnen overnemen – kan de vennootschap de eigen aandelen inkopen bij het overlijden van de aandeelhouder. Dit is een veelvoorkomende methode om de zeggenschap en structuur van de onderneming intact te houden.
- Restricted Stock Units (RSU's): Voor Restricted Stock Units (RSU's) en dividendequivalenten geldt dat de uitbetaling bij overlijden van de deelnemer tijdens de uitstelperiode volgt uit de wilsbeschikking (testament) van de deelnemer of de toepasselijke wetgeving, vaak Amerikaanse erfrechtwetten als het om internationale bedrijven gaat. Dit benadrukt het belang van een duidelijk testament voor alle vermogensbestanddelen.
De rol van een testament en aandeelhoudersovereenkomst
Een testament is een cruciaal instrument om de bestemming van aandelen na overlijden vast te leggen. Zonder testament geldt het wettelijk erfrecht. Voor aandelen in een onderneming, met name bij meerdere aandeelhouders, is een aandeelhoudersovereenkomst eveneens van groot belang. Hierin kunnen afspraken worden vastgelegd over:
- De waardering van de aandelen bij overlijden.
- Een aanbiedingsplicht aan de overige aandeelhouders of de vennootschap.
- Een koopverplichting voor de overige aandeelhouders of de vennootschap.
- Financiering van de overname van de aandelen.
Dergelijke overeenkomsten voorkomen discussies en zorgen voor een soepele overgang, wat de continuïteit van de onderneming ten goede komt.